Gdy Memfis było stolicą Egiptu, jego władcy uznali, że powinni spoczywać w godnym miejscu. Stąd wokół dawnej stolicy znajdują się nekropolie i grobowce, często piramidy. Jedną z najstarszych nekropolii jest Sakkara (arab. سقارة, ang. Saqqara, ale czasem też Saccara). Zlokalizowana ona jest blisko dawnej stolicy Memfis, na zachód od Nilu, na Pustyni Zachodniej (część Sahary).
Co warto zobaczyć w Sakkarze?
Sakkara: Informacje podstawowe
Sakkara i Piramidy w Egipcie
Dzięki popkulturze przywykliśmy do kojarzenia Egiptu z piramidami, przede wszystkimi tymi w Gizie. Jednakże są one końcowym efektem ich ewolucji. Pierwszą znaną piramidą jest piramida Dżesera. Ma ona formę piramidy schodkowej, czyli takiej, która dominowała też w Ameryce Środkowej (choćby Teotihuacan). Dopiero potem powstały piramidy w Gizie już w poprawionej formie.
Historia Sakkary
Dżeser był uznawany za bardzo dobrego władcę Egiptu, jeszcze nie faraona. Ten termin formalnie zaczął być używany dopiero od XVIII dynastii. Dżeser to czasy III, czyli ponad tysiąc lat wcześniej. Dżeser to przydomek, który dziś można by przetłumaczyć na święty. Władca ten nosił imię Neczerichet. Początkowo rządził w Abydos, potem przeniósł się do Memfis i tu w okolicy postanowił zbudować swój grobowiec. Dokładniej w dzisiejszej Sakkarze.
To dodajmy, że wybór Sakkary nie był ani przypadkowy, ani nowy. Bo choć Dżeser panował najprawdopodobniej na przełomie XXVIII i XXVII wieku przed naszą erą (daty różnią się w źródłach), to wcześniejsi królowie Egiptu prawdopodobnie panowali w Memfis już od czasu króla Narmera (XXXI wiek przed naszą erą, jak nie wcześniej). Tego, który tak naprawdę zjednoczył Egipt pod swoimi rządami. Zakłada się, że Narmer mógł być pierwszym pochowanym królem w Sakkarze. Dowodów na to nie ma.
Nazwa Sakkara pochodzi od bóstwa Sokar, które odpowiadało za przyjęcie zmarłego władcy na jego barce do zaświatów. Ale to także bóstwo pustyni. Nie jest do końca jasne, czy kult na terenie obecnej Sakkary istniał wcześniej, czy zaczął się wraz z chowaniem tu władców. Dodajmy, że była to w tamtych czasach raczej prestiżowa i reprezentacyjna część nekropolii. Z pewnością miała duży wpływ na kształtujące się zwyczaje i wierzenia.
Wraz z przeniesieniem stolicy Egiptu z Memfis do Teb (dzisiejszy Luksor), rola miasta, ale i Sakkary się zmniejszyła. Wciąż miały tu miejsce pochówki, początkowo bardziej notabli, potem zwierząt, i to jeszcze po upadku Nowego Królestwa. Królowie przenosili się gdzieś indziej. Natomiast jeśli chodzi o zwierzęta, to przede wszystkim znajdują się tu do dziś grobowce świętych byków, tak zwanych apisów, które uważano za wcielenie boga Ptaha. Ich olbrzymie sarkofagi znajdują się w katakumbach. Mają one nawet do 70 ton, a kamień przywożono tu z Asuanu.
Odkrycie Sakkary
Archeologia w Sakkarze zaczęła się około roku 1842, kiedy to Karl Richard Lepsius natknął się na jej pozostałości i rozpoczęła się złota era wykopalisk. W 1979 roku wpisano ją na listę UNESCO razem z Gizą, Memfis i całą okolicą. Wśród najsłynniejszych znalezisk należy wymienić choćby Teksty Piramid, czyli religijne zapiski (w tym opisy mitów, rytuałów czy nawet zaklęć). Wiele ze znalezisk ma ponad 4300 lat. Co ciekawe, nadal działa tu polsko-egipska misja archeologiczna. Dzięki temu i za sprawą kolejnych odkryć, Sakkara co pewien czas trafia do mediów głównego nurtu, gdy zostanie dokonane tu kolejne odkrycie.
Sakkara: Stanowisko archeologiczne
Sakkara: Mastaby
Jak wspominaliśmy, była to nekropolia jeszcze przed piramidami. Wówczas powstawały tu mastaby, które powstawały także w czasach piramid, ale już jako grobowce dla notabli, nie władców. Wciąż były to oczywiście bogate pochówki. Mastaba to rodzaj grobowca, który ma kształt ściętego ostrosłupa. Piramida schodkowa prawdopodobnie była eksperymentem, polegającym na położeniu na sobie kilku mastab.
Piramida schodkowa w Sakkarze
Dżeser postanowił przeobrazić dawną nekropolię, tym samym pchnąć historię architektury egipskiej w kierunku, który najbardziej jest dziś znany. Istotną rolę odegrał jego wezyr, Imhotep. Można powiedzieć, że to pierwszy w dziejach świata architekt i lekarz, którego imię zostało zapisane. On właśnie odpowiadał za zaprojektowanie pierwszej piramidy. Jako ciekawostkę warto dodać, że ceniono go tak wysoko, że pamięć o nim przerodziła się w kult. W Egipcie nie było kultu świętych, więc z czasem został zaliczony w poczet bogów.
Piramida schodkowa ma podstawę 121 na 109 metrów i wysokość 62,5 metra. Była ona wówczas obłożona gładkimi kamieniami. tona tamte czasy jest to naprawdę cud inżynierii. Powstawała gdzieś około 2670 – 2650 lat przed naszą erą.
Do samej piramidy można wejść. Nie jest to takie ciężkie jak w przypadku Dahszur, ale czasem trzeba się schylać. Właściwie jak na piramidy, to jest całkiem łatwe i przyjemne, gdyż jej wielkość pomaga. Niektóre fragmenty mają metalowe podpórki podtrzymujące piramidę. Idzie się przez tunel, by ostatecznie dojść do komory grobowej.
Nekropolia
Ale Sakkara to nie tylko piramida. Jest tu naprawdę sporo obiektów, w różnym stanie. Najpierw musimy przejść przez bramę, potem salę z kolumnadą. Kolumn jest 40, kiedyś prawdopodobnie były tu także rzeźby. Dopiero następnie znajdujemy się w reszcie kompleksu, gdzie mieści się się spory dziedziniec Heb-Sed. Są tu niewielkie pozostałości innych świątyni, ale też Sarapeum, czyli obiekt z podziemnymi grobowcami. Można też zobaczyć inne grobowce, ze zdobieniami wewnątrz. Jest też Sporo tu tego. I warto wpatrywać się w szczegóły. W mastabie Kagemni są hieroglify przedstawiające warzenie piwa. Prawdopodobnie to najstarszy znany zapisek na temat tego trunku.
Sakkara w kinie
Dodajmy też, że Sakkara na krótko pojawiła się w filmie „Szpieg, który mnie kochał” (1977) Lewisa Gilberta z cyklu o Jamesie Bondzie. Cała sekwencja z 007 w Egipcie zaczyna się od niewielkiej oazy nieopodal Sakkary. Wprawne oko dostrzeże w tle piramidę schodkową. Nie kręcono zdjęć przy samej piramidzie.
Zwiedzanie Sakkary
Rodzaje biletów
Sakkara jest średniej wielkości obiektem. Na cały kompleks wystarczy 1,5 – 2 godziny. Przed wejściem znajduje się duży parking. Bilety do środka są płatne kartą, można je kupić w wersji podstawowej i z różnymi wariacjami (dodatkowe wejścia do rzadziej otwieranych miejsc albo kombinowane). Nie wszystkie obiekty jednak są tu udostępnione i co bardziej istotne, zmienia się to w czasie (w niektórych obiektach są też przerwy w ciągu dnia). Ogólnie warto pamiętać, że Sakkara to zdecydowanie największe stanowisko archeologiczne w Egipcie, na którym wciąż trwają prace wykopaliskowe. Nawet dojeżdżając na parking widzieliśmy archeologów starannie odkopujących kolejne miejsca.
Jak dotrzeć do Sakkary?
Do Sakkary najłatwiej dotrzeć z Kairu. Odległość jest stosunkowo niewielka (około 30 kilometrów). Dojazd jest tu najbardziej trudnym elementem do ogarnięcia. Najłatwiej skorzystać z taksówki, samochodu, względnie wycieczki. No i dodatkowo połączyć to z Dahszur i Memfis. Wówczas zajmie to około pół dnia.
- Sakkara to wciąż aktywne stanowisko archeologiczne, nie tylko park. Najczęściej przyjeżdża się tu do piramidy, co jest krótką wycieczką.
- Jeśli planujesz zwiedzać okolicę, zajrzyj też do polecanych wycieczek na tutaj. Można upolować tam fajne promocje.
- Podróż po okolicy może być wygodniejsza samochodem, dostępne auta w okolicy znajdziesz tutaj.
- Cześć odsyłaczy do linki afiliacyjne. Nic Was to nie kosztuje, a nam pomaga utrzymać blog. Podobnie jak symboliczna kawa. Dziękujemy za każde wsparcie.
- Jeśli ten wpis okazał się pomocny czy inspirujący, będzie nam miło jeśli zostaniesz z nami na dłużej:
- możesz obserwować nas Facebooku (i innych mediach), lub udostępnić go
- albo zapisać się na nasz newsletter, by nie przeoczyć kolejnych wpisów.
| Egipt | ||
| Sakkara | Kom Ombo |
