Oslo: stolica Norwegii, Opera, Munch, atrakcje, zwiedzanie

Na tle innych stolic państw skandynawskich, norweskie Oslo wyróżnia się nowoczesnością. W dużej mierze to miasto młode, które szybko rozwinęło się w ciągu ostatnich stu lat i stało metropolią. Jest to zarówno efekt usamodzielnienia się Norwegii, jak i jej gospodarczego sukcesu. To mocno różnorodne miasto może być bardzo atrakcyjnym pomysłem na kilkudniowy wypad.

Oslo: Informacje podstawowe

Historia Oslo

Oslo założono jako osadę Wikingów o nazwie Ánslo mniej więcej w 1040 roku. Jednakże za oficjalną datę uznaje się rok 1048, kiedy Harald III Surowy założył tu placówkę handlową. To wydarzenie obrosło legendami. Opisane w sagach bywa właśnie utożsamiane z założeniem miasta. W 1070 roku była to już siedziba biskupa, a od 1300 roku stolica Norwegii. Rozwój miasta powstrzymała unia personalna z Danią w latach 1397 do 1523 i 1536 do 1814. Na dodatek w 1624 roku pożar strawił dużą część Oslo. Zostało ono odbudowane, ale zdecydowanie bliżej twierdzy Akerhus. Nowe miasto nazwano Christiania na cześć króla Chrystiana IV.

Od roku 1814 do 1905 unia personalna z Danią została zastąpiona unią ze Szwecją. Dzisiejsze Oslo pełniło więc jedynie rolę stolicy Norwegii, a wychodząc z cienia Kopenhagi, znalazło się w cieniu Sztokholmu. Od 1877 roku nosiło nazwę Kristiania, ale była to raczej zmiana związana z zapisem. Nowa nazwa, czyli Oslo, została nadana w 1925 roku, kiedy to w wyniku reformy do stolicy dołączono wiele okolicznych wiosek. Rozwój miasta następował, w 1948 roku dołączono do Oslo Aker, które było wówczas zdecydowanie większym ośrodkiem. W efekcie powstało dzisiejsze duże Oslo. Obecnie to ważny węzeł komunikacyjny, ale też centrum gospodarcze i kulturowe kraju. W aglomeracji Oslo mieszka ponad 25% wszystkich Norwegów.

Zabytki i atrakcje Oslo

Twierdza Akerhus

Nad miastem góruje twierdza Akerhus (od nazwy Aker, czyli obszaru, gdzie powstała). Zaczęto ją budować w 1290 roku z rozkazu króla Haakona V. Uznał on, że trzeba móc bronić miasto, po tym jak kilka wcześniej najechał je zbuntowany szlachcic. Fortyfikacja szybko przeszła chrzest bojowy. Po raz pierwszy toczono tu walki już w 1309 roku, kiedy to Szwedzi próbowali oblegać twierdzę. Zresztą to oni, patrząc na historię, najczęściej ją oblegali. Nigdy nie udało się jej zdobyć i ten stan właściwie utrzymuje się do dziś. Głównie dlatego, że podczas II wojny światowej twierdza została poddana, zanim rozpoczęła się walka. Norwegowie wiedzieli, że ostatecznie i tak pewnie miasto zostałoby zajęte, co najwyżej ze zdecydowanie większymi zniszczeniami. Niemcy przerobili twierdzę na więzienie. Dokonywano tu także egzekucji tych, którzy sprzeciwiali się władzy nazistów.

Warto dodać, że poza funkcją militarną, Akerhus służyło także jako jedna z siedzib królewskich. Dziś to przede wszystkim teren spacerowy, który jest otwarty do zwiedzania. Z murów można spoglądać na miasto albo obejrzeć wystawione tu działa. Dodatkowo w zabudowie mieszczą się muzea, choćby wojskowości, czy norweskiego oporu. Można też zobaczyć część sal w samej fortecy.

Port w Oslo

Twierdza to też dobre miejsce, by móc z góry popatrzeć na zabudowania portowe. Port w Oslo składa się z kilku części. Ta najbardziej użytkowa dla turystów i mieszkańców znajduje się blisko centrum i ratusza. To także teren spacerowy. Tu utrzymuje się połączenia wodne z odleglejszymi częściami miasta. Można również wykupić wycieczkę po „fiordzie”. Po zachodniej stronie rozciąga się dzielnica Aker Brygge, która obecnie słynie z nowoczesnych, ciekawych budynków i jest dobrym miejscem dla odpoczynku, w dodatku dość modnym. Jej częścią jest Półwysep Tjuvholmen. Okolica ta była kiedyś nazywana Wyspą Złodziei, gdyż tu kręciły się gangi, przestępcy i prostytutki. Dziś jest jedną z droższych, luksusowych i prestiżowych części Oslo.

Rejs po fiordach

Fiord w Oslo (Oslofjorden) tak naprawdę jest fiordem jedynie z nazwy, co wynika głównie z powodu tłumaczeń z języka norweskiego, gdzie to słowo ma więcej znaczeń. Czasem bywa też nazywany z angielska: Oslofjord. Nie jest to więc typowy norweski „fiord”, a raczej zatoka o długości około 100 km i maksymalnej szerokości 30 kilometrów. Jest ona najdłuższą tego typu formacją w południowo-wschodniej Norwegii. To u jej północnego szczytu znajduje się Oslo. Działa tu kilka firm i właściwie można wziąć taki rejs z marszu, względnie czekając dość krótko na odpłynięcie. W naszym przypadku wybraliśmy rejs z anglojęzycznym przewodnikiem. Opływa się trochę zatokę, widać miasto z poziomu wody, w tym najważniejsze punkty orientacyjne. Dalej jednak płynie się do bardziej typowo norweskich domków i specyficznych kąpielisk (czyli małych domków przy brzegu, gdzie spokojnie można wejść do wody). Sporo mija się też terenów zielonych, skał i siedzącego na nich ptactwa.

Ratusz

Na samym końcu fiordu w dzielnicy Pipervika znajduje się Ratusz w Oslo (Oslo Rådhus). Pomysł na nowy ratusz miejski pojawił się na początku XX wieku, jednak zajęło to kilka lat, zanim cokolwiek się ruszyło w tym temacie. W 1918 roku w konkursie zwyciężył projekt, którego autorami są Arnstein Arneberg i Magnus Poulsson. Inspirowali się oni ratuszem w Sztokholmie (ten w oryginale był luźną wariacją z Pałacu Dożów w Wenecji, tu skoncentrowano się na ceglanym molochu). Jednak z powodu braku funduszy pracę nad nim przerwano. Projekt ewoluował, bardziej w kierunku funkcjonalizmu. Budowę rozpoczęto w 1931 roku, ale została przerwana na czas wojny. Ukończono ją w 1950 roku. Od tego czasu ratusz jest nie tylko miejscem, gdzie działają instytucje lokalne, ale również tutaj wręczana jest pokojowa nagroda Nobla.

Ratusz ma dwie wieże o wysokości 63 i 66 metrów. W całości jest zbudowany z cegieł, które mają ten sam wymiar. Bazują na wymiarach cegieł używanych w tym rejonie w średniowieczu, podobno też były wytwarzane w sposób tradycyjny. Na wschodniej wieży znajduje się karylion z 49 dzwonami. Na zewnątrz przy wejściu, ściany ratusza są zdobione płaskorzeźbami inspirowanymi motywami zaczerpniętymi z Eddy poetyckiej. Wewnątrz, jeśli uda się wejść, także można zobaczyć freski na ścianach. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem. Ciekawostką jest to, że po tych wszystkich latach, ratusz nawet wśród mieszkańców budzi różne emocje. Jednym się podoba, innym wręcz przeciwnie, według nich szpeci miasto. Faktycznie bardzo się wyróżnia. Swoją drogą w Starym Ratuszu (Gamle rådhus) z 1641 roku znajduje się dziś między innymi restauracja.

Parlament

W centrum Oslo znajduje się parlament norweski. Budynek ten (Stortingsbygningen) ukończono w 1866 roku, jednakże od tego czasu był wielokrotnie rozbudowywany, choćby o modernistyczne dobudówki. Oryginalny parlament zaprojektował Emil Victor Langlet. Obecnie parlament można zwiedzać z przewodnikiem. Przy parlamencie znajduje się niewielki park między ulicami Stortingsgata i Karl Johans gt. (ta druga to główny deptak miasta), który ciągnie się aż do Pałacu Królewskiego (Slottet, Det Kongelige Slott) wraz z już zdecydowanie większym parkiem. W tej części miasta znajduje się między innymi Teatr Narodowy.

Pałac Królewski

Ten park przy pałacu to Slottsparken, który jest częściowo zamknięty dla odwiedzających. Sam Pałac królewski został ukończony w 1849 roku. Prace od 1821 roku nadzorował Hans Listow. Przed głównym wejściem do pałacu organizowane są często imprezy masowe. Turystycznie ludzie przychodzą tu oglądać zmianę warty, jak również zwiedzać sam pałac. To jest jednak możliwe jedynie w miesiącach letnich, gdy nie rezyduje tutaj król.

Katedra

Głównym kościołem w Oslo jest Katedra (Oslo domkirke). To trzecia katedra stolicy Norwegii, budowano ją w latach 1694 – 1697. Przede wszystkim w oczy rzuca się potężna wieża. W środku jest zdobiony raczej skromnie, z duchem protestantyzmu. Można go zobaczyć od środka za darmo, gdy nie ma nabożeństw. Wciąż odgrywa bardzo istotną rolę w ceremoniach z udziałem rodziny królewskiej. Wokół zaś znajdują się knajpy.

Opera

Jednym z najciekawszych miejsc w Oslo jest Opera (Operahuset). Budynek bardzo się wyróżnia, przypomina trochę krę lodową, górę lodową i jednocześnie topniejący lód (w zależności od miejsca). Opera znajduje się tuż przy zatoce, stanowi doskonały punkt widokowy, także dlatego, że na tę przedziwną konstrukcję można wejść i z niej oglądać okolicę. Wpisuje się w tradycję budowania nowoczesnych, nieszablonowych teatrów czy oper jak w Reykjaviku, Maskacie, czy Kopenhadze. Jednakże nawet na ich tle mocno się wyróżnia. Warto dodać, że na jej dachu ułożono jakieś 36 tysięcy marmurowych płyt, całość zaś ma kilka poziomów. To największy budynek kulturalny, jaki powstał kiedykolwiek w Norwegii i była to bardzo droga inwestycja.

To także jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków Norwegii. Zdobył wiele nagród architektonicznych. Opera pojawia się w filmie „Tenet” (2020) Christophera Nolana, bohaterowie rozmawiając chodzą właśnie po tarasach – dachu.

Z dachu opery widać częściowo kolejną, rozpoznawalną architekturę nowego Oslo, czyli projekt Barcode. To kompleks biurowców i domów, które są zbudowane tak, by z daleka przypominały kod kreskowy. Znajdują się one w dawnych dokach, tuż przy operze.

Plac Grass Roots

Jedną z nietypowych atrakcji Oslo jest plac Grass Roots. To instalacja artystyczna, gdzie część płyt chodnikowych zamieniono na figurki ludzi. Maleńkie figurki z brązu. Jest ich tu przeszło 50 tysięcy. Figurki te mają do 10 cm wysokości, różne płyty mają różną wielkość. I uwaga, bardzo łatwo przegapić to miejsce. Przechodząc można myśleć, że to jakaś trawa na chodniku. Trzeba się przypatrzeć, by je rozpoznać. Pomysłodawcą i twórcą jest Amerykanin koreańskiego pochodzenia – Do Ho Suh, który wygrał konkurs na miejską instalację w 2013 roku. Zamysłem było ukazanie ruchów oddolnych i różnorodności.

Park Rzeźb Vigelanda

Tak naprawdę to Park Frogner (Frognerparken). Jest to największy park w Oslo, miejsce odpoczynku Norwegów. W ciepłe dni można zobaczyć, jak sobie tutaj nawet siedzą nad grillem. Natomiast park ten jest bardzo słynny i rozpoznawalny z powodu rzeźb, których autorem jest Gustav Vigeland. To słynny norweski artysta, który odpowiada między innymi za projekt Pokojowej Nagrody Nobla. Jego rzeźby, wliczając w to Monolit, tworzą bardzo charakterystyczny krajobraz tego miejsca, który jest wykorzystywany do uwiarygodnienia Oslo w filmach (np. „Pierwszy śnieg” (2017) Tomasa Alfredsona), czy w powieściach. Miejsce jest na tyle popularne ze względu na te rzeźby, że turystycznie bywa nazywane parkiem Rzeźb Vigelanda bądź parkiem Vigelanda. Ale to nazwy tylko i wyłącznie dla turystów. Mieszkańcy Oslo ich nie używają.

Wspomniany Monolit ma 17 metrów wysokości i wyrzeźbionych na nim jest 121 sylwetek ludzkich. Sporo innych rzeźb również przedstawia ludzi, często w dość dziwnych pozach. Poza rzeźbami, których jest tu ponad 200, mieści się tutaj Muzeum Oslo, publiczne łaźnie (obecnie bardziej basen), czy kawiarnie. Do tego jest tu spora kolekcja roślin, przede wszystkim róż. Rośnie ich tu jakieś 14 tysięcy ze 150 gatunków. Rzeźby i przyroda, oraz możliwość odpoczynku na łonie natury sprawiają, iż park ten jest najchętniej odwiedzaną atrakcją w całej Norwegii.

Muzeum Muncha

Oslo posiada dość bogatą ofertę muzealną. Pomijając oczywiście muzea już wspomniane przy okazji twierdzy, najbardziej znane i rozpoznawalne to Muzeum Muncha (Munch-museet). W całości jest poświęcone twórczości norweskiego malarza, którego najbardziej znanym obrazem jest „Krzyk”. Edvard Munch uchodzi za jednego z prekursorów ekspresjonizmu. Samo muzeum działa od lat 60. XX wieku, ale od 2021 roku znajduje się w nowym obiekcie. Wcześniej było ono stosunkowo małe. Obecne ma kilka pięter, znajduje się niedaleko opery i fiordu. W zbiorach znajduje się ponad 1000 obrazów, 4,5 tysiąca rysunków i 18 tysięcy grafik, więc wystawy są tu zmieniane. Na zobaczenie go potrzeba poświęcić kilka godzin.

Muzeum Łodzi Wikingów

Nieformalną dzielnicą muzealną w Oslo jest Półwysep Bygdøy. Tutaj znajduje się kilka ciekawych i popularnych obiektów. Choćby Muzeum Łodzi Wikingów (Vikingskipshuset i Oslo), gdzie można zobaczyć wspomniane łodzie (trzy sztuki) i kilka zachowanych przedmiotów z czasów Wikingów (acz muzeum w Dublinie zdecydowanie jest bardziej bogate i ciekawe). Jest też Muzeum statku polarnego Fram, czy łodzi Kon-Tiki. W tym ostatnim można oglądać fragmenty legendarnej łodzi i jej rekonstrukcje. Tu warto dodać, że sporo rekonstrukcji i pamiątek związanych z Kon-Tiki można także zobaczyć w Güímar na Teneryfie. Do tego znajduje się tu także Muzeum Morskie.

Skansen

Sporą ciekawostką jest Norweskie Muzeum Ludowe (Norsk Folkemuseum), czyli skansen. Skandynawowie (acz nie tylko oni), bardzo lubią tego typu obiekty, więc może to być trochę dejavu ze Sztokholmu, Reykjaviku czy Aarhus. Podobnie jak i tam, niektóre fragmenty skansenu są wzbogacone o ludzi udających pracę w dawnych czasach. Ciekawe jest to, że udało się tu zebrać ponad 155 budynków z całej Norwegii, które prezentują bardzo różne podejścia architektoniczne i budowlane. Sprawia to, że całość jest bardzo różnorodna. Szczególnie do gustu przypadły nam budynki, których dach był pokryty mchem. Coś takiego można też zobaczyć na Islandii.

Instytut Noblowski i inne muzea

Już w samym centrum warto zwrócić uwagę na Norweski Instytut Noblowski (Det Norske Nobelinstitutt). Ogólnie, Nagrody Nobla są przyznawane przez Szwedów, ale Pokojowa Nagroda jest wyjątkiem. Za nią odpowiadają Norwegowie. Stąd poza instytutem znajduje się tu także Centrum Pokojowe Nobla (Nobels Fredssenter), będące również muzeum. Z innych muzeów w centrum warto zwrócić uwagę na Galerię Narodową (tu także jest jeden z „Krzyków” Munka) oraz Muzeum pisarza Henrika Ibsena. Blisko portu znajduje się Muzeum sztuki nowoczesnej Astrup Fearnley, które warto zobaczyć choćby ze względu na ciekawy budynek otwarty w 1993 roku.

Warto dodać, że w 1952 roku odbyła się w Oslo Olimpiada Zimowa. Dziś w Oslo jedną z atrakcji sportowych do zobaczenia jest futurystyczna skocznia Holmenkollbakken. Wciąż jest używana podczas różnych zawodów.

Filmy kręcone w Oslo

Wspomnieliśmy już o dwóch produkcjach filmowych, ale takim filmem, który zdecydowanie najlepiej pokazuje Oslo jest „Najgorszy człowiek świata” (2021) Joachima Triera. Tam można zobaczyć „żywe” miasto. Swoją drogą jest to trzecia część tak zwanej nieformalnej trylogii Oslo, w której skład wchodzą „Reprise. Od początku, raz jeszcze” (2006) i „Oslo, 31 sierpnia” (2011).

Zwiedzanie Oslo

Oslo to bardzo dobry pomysł na city break. Jest tu sporo rzeczy do zobaczenia za darmo, jest wiele muzeów do wybrania. Architektura miasta się wyróżnia, jest stosunkowo nowe, więc mamy tu dużo nowoczesnych budynków. I przy tym jest tu sporo natury. Do poruszania się po Oslo i zwiedzania muzeów przydaje się Oslo Pass, którą także można kupić w formie aplikacji i załadować na 24, 48 czy 72 godziny. Wówczas sporo z tych obiektów można zobaczyć za darmo (ich lista znajduje się na stronie), podobnie jak transport w obrębie miasta. Bez tej karty najlepiej do przejazdów używać aplikacji #Ruter.

Dojazd do Oslo

Jeśli chodzi o dojazd z lotnisk, to ten może być ciut problematyczny. Lotnisko Gardermoen(OSL) jest połączone z miastem koleją, która jeździ dość często, przejazd zajmuje około pół godziny, przejeżdża się jakieś 50 kilometrów. Tyle że pociąg dedykowany to VY (jest też drugi – Flytogen, droższy). Bilet kolejowy jest ważny 1,5 godziny i wliczone w niego jest poruszanie się po Oslo, jeśli trzeba dojechać do hotelu na przykład autobusem. W tym przypadku można kupić bilet na miejscu. Natomiast lotnisko low-costowe Sandefjord-Torp (TRF) to już zdecydowanie dłuższa wyprawa i bardziej skomplikowana. Można albo od razu jechać autobusem (bilety lepiej kupić wcześniej na stronie), albo posiłkować się pociągiem z przesiadką na krótki autobus lotniskowy.

• Zwiedzanie Oslo dobrze jest zaplanować na 2-3 dni.
• Plan zwiedzania Oslo
  • Dzień 1: Centrum, okolice ratusza, port, Opera, pałac Królewski, rejs po fiordach.
  • Dzień 2: Zamek, Muzeum Munka i inne muzea.
  • Dzień 3: Park Rzeźb i odleglejsze fragmenty miasta plus kolejne muzea.
• Jeśli planujesz zwiedzać okolicę, zajrzyj też do polecanych wycieczek na tutaj. Można upolować tam fajne promocje.
• Podróż po okolicy może być wygodniejsza samochodem, dostępne auta w okolicy znajdziesz tutaj.
• Cześć odsyłaczy do linki afiliacyjne. Nic Was to nie kosztuje, a nam pomaga utrzymać blog. Podobnie jak symboliczna kawa. Dziękujemy za każde wsparcie.
• Jeśli ten wpis okazał się pomocny czy inspirujący, będzie nam miło jeśli zostaniesz z nami na dłużej:
  • możesz obserwować nas Facebooku (i innych mediach), lub udostępnić go
  • albo zapisać się na nasz newsletter, by nie przeoczyć kolejnych wpisów.

Komentarze