Archiwa tagu: słonie

Masai Mara, rezerwat, safari i Wielka Migracja

Masai Mara (Maasai Mara) lub czasem Mara (The Mara) to jeden z najbardziej znanych kenijskich rezerwatów. Właściwie to kenijskie Serengeti. Park zyskał własną sławę przede wszystkim dzięki Wielkiej Migracji, nazywanej czasem Największym Spektaklem Naturalnym na Ziemi. Jest jednym z najpopularniejszych kierunków safari w Kenii, ma też swą filmową historię.

Stado gnu i zebr zbierające się przed rzeką Mara (Wielka Migracja, Masai Mara, Kenia)
Stado gnu i zebr zbierające się przed rzeką Mara (Wielka Migracja, Masai Mara, Kenia)

Obszar chroniony Masai Mara

Nazwa pochodzi od Masajów, którzy zamieszkują tę ziemię, oraz rzeki Mara. Jest ona jedną z nielicznych nieokresowych rzek w tym rejonie. Mara jest obszarem chronionym od 1948, zaś rezerwatem od 1961 roku. Początkowo zajmowała mniejszą powierzchnię niż obecnie, później została rozszerzona, a następnie ponownie pomniejszona do aktualnej wielkości. Pozostałe tereny zostały oddane głównie plemionom masajskim, które żyją w tej okolicy.

Żyrafa masajska (Giraffa tippelskirchi)
Żyrafa masajska (Giraffa tippelskirchi)
Mała hiena (Masai Mara, Kenia)
Mała hiena (Masai Mara, Kenia)

Wielka Migracja

Masai Mara jest przedłużeniem Serengeti na północy, po stronie kenijskiej. Jak pamiętamy, w Serengeti było dużo zwierząt, ale to także olbrzymi park. Masai Mara jest dziesięciokrotnie mniejsze (ma powierzchnię 1510 km2), co więcej duże stada występują tu tylko okresowo, co jest związane z Wielką Migracją. Najlepszy czas na oglądanie zwierząt w tym miejscu to lipiec, sierpień. Wówczas duże stada już są obecne w Masai Mara i szykują się do wędrówki na południe. Można tu obserwować spore ilości gnu i zebr, które często przemierzają sawannę razem. Oczywiście wisienką na torcie nie jest samo oglądanie stad, a przekraczanie rzeki Mara.

Wielka Migracja w Masai Mara, stado przekracza rzekę Mara
Wielka Migracja w Masai Mara, stado przekracza rzekę Mara

To właśnie coś, na co polują turyści. Skoro do zobaczenia różnych gatunków zwierząt potrzeba szczęścia, podobnie jest z przejściem przez wodę. Przekroczenie rzeki jest kwintesencją obserwowanej Wielkiej Migracji, ale to też proces niebezpieczny dla zwierząt. Szacuje się, że rocznie ginie jakieś 3 tysiące osobników. Jedne się topią, inne są stratowane, a jeszcze inne pożarte przez krokodyle (to też próbują wypatrzeć niektórzy). Gnu i zebry zabierają się na południe najczęściej w drugiej połowie lipca i w sierpniu. Ale to nie oznacza, że mamy gwarancję zobaczyć ten fragment Migracji. Stada nie przekraczają rzeki codziennie, nawet w szczycie sezonu. Zbierają się przy jej brzegu i czasem potrzeba kilku dni, aż któreś ze zwierząt zdecyduje się jako pierwsze przejść przez Marę, wówczas inne idą jego śladem. Co więcej, zdarzają się też nawrotki, gdy zwierzęta zmierzają ku wodzie, ale przy samym brzegu zmieniają kierunek i wracają na wcześniejszą pozycję.

Wielka Migracja w Masai Mara, stado wychodzi na brzeg po drugiej stronie rzeki
Wielka Migracja w Masai Mara, stado wychodzi na brzeg po drugiej stronie rzeki

Nie pomagają też kierowcy i samochody, które ustawiają się przy czekających stadach. Każdy chce, by jego podopieczni mieli jak najlepszy widok, więc czasem muszą interweniować strażnicy, by zrobić miejsce dla zwierząt. Czasem bywa tak gęsto, że auta blokują ruch i straszą zwierzęta. Natomiast nawet czekanie nie gwarantuje, że tego dnia stado zdecyduje się przekroczyć rzekę. Jednak większość chętnie czeka, licząc na łut szczęścia.

Zebra w Masai Mara
Zebra w Masai Mara

Wioski Masajów w Masai Mara

Na obszarze Mara znajdują się też wioski Masajów. Wielu z nich pracuje w turystyce, ale także polują, czy hodują bydło. Przy wioskach czasem znajdują się kempingi. Podobnie jak to miało miejsce w przypadku Ngorongoro, wioski można zwiedzić za opłatą. Budowane są one tradycyjnymi metodami i zazwyczaj po kilku latach Masajowie przeprowadzają się. Zwiedzanie takiej wioski zaczyna się od pokazu tradycyjnych tańców, później wchodzi się do środka. W Masai Mara przede wszystkim oglądało się zagrodę dla bydła, dom masajski od środka oraz pokaz krzesania ognia. Czasem można zobaczyć też szkołę. Oczywiście, pomijając opłatę wejściową, Masajowie próbują sprzedać różne pamiątki. W tym kły lwów, bowiem Masajowie mają pozwolenie na rytualne polowanie na lwy. Związane jest to ze stawaniem się mężczyzną, obecnie jednak to polowanie odbywa się raz na jakiś czas i zbiorowo.

Masajowie w tradycyjnych strojach
Masajowie w tradycyjnych strojach
Wioska Masajów
Wioska Masajów

Przebieg safari w Masai Mara

Sam przebieg safari opisywaliśmy już przy okazji Tanzanii i właściwie w Kenii niewiele się on różni. Choć można dostrzec kilka unikalnych cech. Jedną z nich są vany, które wożą turystów. Przede wszystkim tych, którzy wykupili dzielone safari (shared safari), te oczywiście są tańsze niż prywatne safari. Wówczas jeden kierowca jest w stanie obwieść nawet do siedmiu osób. Ponieważ po parku i tak poruszamy się po wytyczonych ścieżkach, to vany sprawdzają się nad wyraz dobrze, mimo iż na pierwszy rzut oka raczej nie sprostają jeepom.

Impala zwyczajna (Aepyceros melampus)
Impala zwyczajna (Aepyceros melampus)

Dzielone safari, przynajmniej w okresie naszej wizyty, zdawało się dominować nad prywatnymi, a co za tym idzie inaczej wygląda infrastruktura w Kenii. Wiele kempingów znajduje się na obrzeżach Masai Mara. Namioty są tu postawione na stałe, wzmocnione i rozbudowane; mają własny prąd oraz łazienkę. Kolacje i śniadania zaś są serwowane w stołówce. Dzięki temu nie potrzeba rozkładać namiotów czy wożenia kucharza (jak to było w budżetowym safari w Tanzanii). Minusem jest to, że kempingi są większe, bardziej ogrodzone i przez to nie spotkamy tu zbytnio zwierząt. W Masai Mara jest też mniej miejsc, w których można jeść lunch, ale w innych parkach jak – Amboseli już takie miejsca były.

Stado Gnu pasie się na sawannie w Masai Mara
Stado Gnu pasie się na sawannie w Masai Mara

Sama organizacja safari, czyli jeżdżenie za zwierzętami, kierowca słuchający komunikatów na CB radiu i „brawurowe” wyścigi do upatrzonych lokacji wyglądają tak samo jak to miało miejsce w Tanzanii. Z samochodu też się nie wychodzi, spędza się w nim większość dnia. Można co najwyżej wstać, bo dach jest podnoszony. W większości parków w Kenii (i Tanzanii) można też wjechać zwykłym samochodem, samemu bez przewodnika. Ale właśnie te CB radia i znajomość dróg oraz zwyczajów zwierząt robią swoje. Doświadczony przewodnik jest wart swojej ceny.

Gepard
Gepard

Safari balonem

Pewną alternatywą jest safari balonem, czyli dodatkowa (i droga) atrakcja. Pozwala ona oglądać zwierzęta z góry, przelatywać nad nimi. Przelot balonem zaczyna się bardzo wcześnie rano, wówczas jesteśmy dowożeni do miejsca, skąd będziemy startować. W tym wypadku jest to już wewnątrz parku (choć w Amboseli start był na obrzeżach, ale tamten park jest zdecydowanie mniejszy), także z powodu wiatru i trasy, którą trzeba pokonać. Balon jest duży i jest w stanie unieść w powietrze nawet 16 osób plus pilota. Startuje się z pozycji poziomej, kosz jest postawiony bokiem i trzeba się do niego wczołgać (w tej samej pozycji też ląduje). Potem już o świcie leci się i widzi jak czasem spłoszone zwierzęta uciekają.

Gnu i zebry na sawannie (safari balonem w Masai Mara)
Gnu i zebry na sawannie (safari balonem w Masai Mara)
Hipopotam w rzece Mara (safari balonem nad Masai Mara)
Hipopotam w rzece Mara (safari balonem nad Masai Mara)

W przypadku balonu ważne jest to, by nie przekroczyć rzeki Mara. Na niej jest stosunkowo mało mostów, by nie zaburzyć migracji. Więc wylądowanie po drugiej stronie wiąże się z długim oczekiwaniem na samochód, który nas zabierze. Natomiast przy dobrym wietrze i dobrym pilocie, można przekroczyć meandry rzeki i wylądować po właściwej stronie. Później jesteśmy zawożeni do miejsca, gdzie zorganizowano śniadanie (z szampanem). Lokalizacja jest w szczerym polu, co czyni ją bardzo klimatyczną. Oczywiście stoliki i wszystko jest tu przygotowane, wygląda lepiej niż na kempingach. Piloci balonów są bardzo dobrze doświadczeni i często latają w różnych miejscach świata sezonowo. Pomagają im lokalni pracownicy, który w razie potrzeby stanowią także dodatkowy balast w trakcie lotu (gdy jest za mało chętnych). Lot jest bardzo przyjemny i bezpieczny, acz trzeba trzymać się pewnych reguł, jak choćby spiąć długie włosy.

Gnu ucieka przed balonem
Gnu ucieka przed balonem
Eland zwyczajny (Taurotragus oryx)
Eland zwyczajny (Taurotragus oryx)

Masai Mara w filmie

Obszar chroniony Masai Mara pojawia się także w filmie „Pożegnanie z Afryką” (1985) Sidneya Pollacka. Przede wszystkim w kilku scenach przelotu, ale też tu, nad rzeką Mara nagrywano scenę z myciem włosów.

Sabesi właściwy (Damaliscus lunatus), albo inaczej antylopa topi
Sabesi właściwy (Damaliscus lunatus), albo inaczej antylopa topi
Słonie w Masai Mara
Słonie w Masai Mara

Jeśli chodzi o zwierzęta, to przynajmniej w okresie Wielkiej Migracji było ich tu naprawdę sporo. Głównie olbrzymie ilości zebr i gnu. Zdarzały się też pojedyncze słonie, lwy, gepardy, hieny, szakale, bawoły, żyrafy czy lamparty, przy rzece zaś hipopotamy i krokodyle, a także w większej ilości gazele, impale, czy antylopy. No i oczywiście ptaki. W teorii na obszarze Serengeti-Mary występują też nosorożce, ale jest ich stosunkowo niewiele, więc spotyka się je bardzo rzadko. W sierpniu panowała tu bardzo przyjemna pogoda, nie było za gorąco. Park znajduje się stosunkowo wysoko, średnio na wysokości ponad 1500 m n.p.m. i blisko równika. Ta mieszanka sprawia, że panuje tu umiarkowany klimat, idealny na safari. Z niewielką (ze względu na nosorożce) szansą zobaczenia Wielkiej Piątki, jest to prawie obowiązkowa pozycja do odwiedzenia w Kenii. Wycieczki tutaj są oferowane przez większość agencji turystycznych działających w Nairobi.

Hipopotamy w rzece Mara
Hipopotamy w rzece Mara

Jeśli podobał Ci się ten wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak kenijski
Masai MaraWyspa Funzi

Pinnawala Elephant Orphange, sierociniec dla słoni i „Indiana Jones”

Sierociniec dla słoni Pinnawala na Sri Lance jest miejscem znanym i budzącym spore kontrowersje. Nas przyciągnął tu Jet setting, czyli szukanie miejsc związanych z filmem „Indiana Jones i Świątynia Zagłady”. Pinnawala Elephant Orphange jest jedną z lokacji. Dodatkowo skądś te słonie do filmu musieli brać, prawda? Właśnie z tego zakładu dla osieroconych, porzuconych, chorych i rannych słoni. Nie udało nam się jednak dowiedzieć, czy chociaż któryś ze słoni, które brały udział w filmie, jeszcze żyje: nie jest to nierealne, gdyż dożywają one 75-ciu lat, a w filmie wystąpił młody osobnik.

Słoń jest prowadzony do kąpieli w Maha Oya
Słoń jest prowadzony do kąpieli w Maha Oya

Pinnawala, ochrona słoni i kontrowersje

Ośrodek został założony w 1975 roku przez lankijskie Ministerstwo ds. Ochrony dzikiej przyrody. Po kilkukrotnej zmianie lokalizacji, sierociniec osiadł wreszcie około 40 kilometrów od Kandy, nieopodal rzeki Maha Oya. Obecnie sierociniec (w skrócie czasem określany jako PEO) szczyci się największym na świecie stadem słoni w niewoli, liczącym w 2012 roku prawie 80 osobników (nie mamy nowszych danych).

Pinnawala i kąpiel słoni w rzece
Pinnawala i kąpiel słoni w rzece

Oprócz słoni osieroconych, które zagubione odnajdywano wędrujące po lasach i polach, w ośrodku przebywają także zwierzęta chore i kalekie, ale także prowadzi się hodowlę słoni na potrzeby prywatnych kupców. Część z tych słoni „pracuje” w branży turystycznej do przejażdżek i prywatnych mini-zoo, kilka trafiło do Kandy, gdzie biorą udział w Festiwalu Zęba Buddy.

Słoń zadowolony z kąpieli
Słoń zadowolony z kąpieli

Zwalczanie słoni na Cejlonie

Z powodu komercyjnej działalności PEO bywa niejednokrotnie krytykowane przez organizacje obrońców praw zwierząt. Inne lankijskie instytucje badały działalność sierocińca, mimo to nie stwierdzały uchybień. W sieci można znaleźć wiele wpisów nawołujących do bojkotu tego miejsca. Natomiast należy pamiętać, że taki ośrodek nigdy nie będzie naturą, słonie chodzą tu z łańcuchami (jak praktycznie wszędzie, gdzie trzyma się słonie poza wybiegami), a ludzi nie da się upilnować. Z drugiej strony cały czas mamy na uwadze to, że informacje, iż słoń zranił lub zabił człowieka w mediach na Cejlonie pojawia się często.

Zaś słoń chory lub ranny (i nie tylko) będzie szukał pożywienia tam gdzie o nie najłatwiej – wśród ludzi – powodując straty materialne i często ludzkie. Takie zwierzęta zagrażają ludziom i sobie samym, wszak nierzadko mieszkańcy biorą odwet na innych słoniach, mimo kar jakie im za to grożą. Również te skrzywdzone przez ludzi słonie trafiają do sierocińców. Dlatego część z tych zwierząt czasem naprawdę wygląda źle, na pokaleczone.

Słonie prowadzone do kąpieli
Słonie prowadzone do kąpieli

Niestety, ale ośrodki które wychwytują porzucone i osłabione słonie są tutaj zwyczajnie potrzebne. Ponadto lankijska kultura i turystyka wymagają udziału tych majestatycznych stworzeń w pewnych wydarzeniach, więc lepiej, by pochodziły one z legalnych i nadzorowanych hodowli, do których zalicza się ośrodek w Pinnawala. Zresztą rząd Sri Lanki mocno kontroluje wszelkie zarabianie na słoniach.

Mycie słoni w Pnnawala (zbiorowo)
Mycie słoni w Pnnawala (zbiorowo)

Słonie na Sri Lance

Na Cejlonie koegzystencja ludzi i słoni to prawdziwy problem. W miejscach takich jak płaskowyż Hortona słonie zostały doszczętnie wytępione jeszcze przez Brytyjczyków. Dodatkowo mocno przetrzebiono ich naturalne żerowiska, zwierzęta jednak nie dały się zamknąć w rezerwatach. Dziko żyjące słonie są na Sri Lance utrapieniem. Ludzie grodzą pola za pomocą drutów pod napięciem, a w szczególnie zagrożonych miejscach nocują w domkach na drzewach. Dla nas, Europejczyków, zobaczyć słonia jest wielką atrakcją, ale miejscowi widzą to zupełnie inaczej. Było dla nas szokiem, jak bardzo uciążliwe może być współdzielenie środowiska z zagrożonym gatunkiem i chociaż chcielibyśmy pełnej ochrony słoni, musimy też wczuć się w sytuację ludzi. Ale pamiętajmy, że w Tanzanii było dość podobnie. Słoń był uznawany za trzecie najbardziej niebezpieczne dla człowieka zwierzę, po musze tse-tse i komarze. To wszystko sprawia, że docenia się wkład rządu w ochronę słoni. Nawet jeśli takie miejsca jak ten sierociniec nie spełniają najwyższych standardów zachodnich.

Pinnawala i mycie słoni indywidualne (dodatkowo płatna atrakcja)
Pinnawala i mycie słoni indywidualne (dodatkowo płatna atrakcja)

Zabijanie słoni na Sri Lance

Mimo surowego prawa, rocznie zabija się około stu słoni (czyli więcej niż jest w tym sierocińcu). Spójrzmy na to z perspektywy Lankijczyków: rolnik posiada stosunkowo niewielkie pole ryżu, często jest to uprawa przejściowa w dogodnym akurat miejscu w lesie. Zabudowa mieszkalna jest licha, powstała z dostępnego na miejscu surowca; dotyczy to zwłaszcza tymczasowych pól uprawnych. Sadzi ten rolnik ryż, dba o sadzonki, oczekuje na czas żniw. I wpada słoń, zwabiony polem pełnym zboża. Niszczy uprawy wyrywając kłosy, tratuje chatę znęcony zapachem jedzenia i nierzadko przypadkowo zabija ludzi.

To sytuacje ekstremalne, ale zdarzają się niestety często. Podczas naszego pobytu na Sri Lance, nasz przewodnik słuchając radia, aż czterokrotnie przetłumaczył nam informacje o tym, że słoń kogoś zabił lub poważnie zranił. Byliśmy tam niecałe dwa tygodnie. To niestety nastawia ludzi dość wrogo do słoni. Boją się ich i nie lubią, a potem bywa, że biorą sprawy w swoje ręce. Dziś to nie kłusownictwo jest problemem (dlaczego – pisaliśmy o tym przy okazji Hurulu), a zwykłe tępienie słoni.

Słoń zarzywający kąpieli
Słoń zarzywający kąpieli

Słonie a turystyka

Do tej całej, skomplikowanej układanki dochodzą jeszcze przejażdżki na słoniach, które są na Sri Lance bardzo drogie – nawet około 40 USD za osobę. Ta atrakcja jest jednocześnie ściśle kontrolowana przez rząd, co oznacza ograniczony podaż i jednocześnie konieczność trzymania zwierząt w odpowiednich warunkach. To widać: najczęściej słonie nie chodzą po asfalcie, ale po leśnej ścieżce, wchodzą do wody, korzystają z cienia. W porównaniu z Tajlandią podobno jest zauważalnie lepiej. Ale powiedzmy sobie wprost, u nas też w tej kwestii mamy do nadgonienia trochę, patrząc jak traktujemy konie.

Rzeka Maha Oya (Pinnawala)
Rzeka Maha Oya (Pinnawala)

Czy jest to nieetyczna rozrywka? Słonie indyjskie łatwo dają się oswoić i od czasów starożytnych służą człowiekowi w różnych pracach, także na wojnie (aż do XVIII wieku), o czym pisaliśmy przy okazji Kartaginy. W sierocińcu używa się samców do lekkich prac takich jak przenoszenie pożywienia. Nie różnią się tym samym od koni w innych cywilizacjach. Oswajanie i tresura słoni to proces dla nich bolesny? Niestety najczęściej tak, ale nie zapominajmy, że przyzwyczajanie źrebiąt do siodła i wędziła też nie przychodzi im naturalnie. Zwłaszcza, że z oswajaniem zwierząt bywa tak, że ludzie często wybierają szybszą i łatwiejszą drogę, niestety boleśniejszą dla zwierząt.

Tradycja jazdy na słoniu

Tu jeszcze dochodzi element tradycji, czli Mahout i jego słoń. Słowo „mahout” pochodzi z hinduskiego mahawat. Znane w Europie „kornak” pochodzi z sanskryckiego karināyaka i na Stary Kontynent określenie przywieźli Portugalczycy. Na Sri Lance opiekun/trener słoni nazywa się pahan (tamilski) lub kurawanayaka (syngaleski). Oczywiście trzeba wpierw nawiązać wieź ze zwierzęciem, oswoić je do siebie. Czy dziś taka tradycja powinna być kultywowana? Ostatecznie każdy musi sam sobie wyrobić opinię na ten temat. Natomiast w Pinnawali turyści nie jeżdżą na słoniach. Nie ma takiej atrakcji.

Słonie na wybiegu w sierocińcu Pinnawala
Słonie na wybiegu w sierocińcu Pinnawala

Pinnawala: atrakcja turystyczna czy centrum edukacyjne?

Na koniec jeszcze jedna kwestia, czyli komercyjny charakter Pinnawali. Tego nie da się nie zauważyć. To dziś przede wszystkim atrakcja turystyczna, dopiero później faktycznie sierociniec, a na samym końcu centrum edukacyjne. Chyba najlepiej widać to było podczas kąpieli, gdzie opiekujący się słoniami Lankijczycy za małą łapówkę pozwalają dotknąć słonia. Inni sprzedają jakieś jedzenie. Jeszcze inni pozwalają słonie karmić byle czym. Dzieje się tak do momentu, gdy nie pojawi się ktoś z kierownictwa. Wówczas nieprawidłowości znikają. Ciekawy jest też stosunek ludzi chroniących te zwierzęta do nich samych, zwłaszcza w kontekście nie lubienia ich na Sri Lance. Czynnik ludzki jest dość zawodny.

Niemniej jednak nie można udawać, że Pinnawala nie istnieje. Mało tego, w jakimś stopniu pełni nawet istotną rolę w ochronie słoni, acz jest to forma kompromisu różnych interesów, a nie idealny świat. Czasem współistnienie na małej powierzchni ze zwierzętami to problem, a ludzkie tradycje i zwyczaje dodatkowo go komplikują. Zaś mnóstwo sklepów, także sprzedających papier z odchodów słonia, powoduje ten komercyjny odbiór. Jest duża szansa, że każdy zobaczy tu to, czego szukał. Zatem każdy powinien wziąć pod rozwagę, czy chce tu przyjeżdżać i dlaczego.

Karmienie słoni to dodatkowa atrakcja
Karmienie słoni to dodatkowa atrakcja

Co można zobaczyć w Pinnawala Elephant Orphange?

Czego jednodniowy turysta może się spodziewać w Pinnawala Elephant Orphange? Przede wszystkim, może je podejrzeć naprawdę z bliska, zwłaszcza podczas rutynowej kąpieli. Dwa razy dziennie w określonych godzinach słonie są przeprowadzane z ośrodka nad brzeg rzeki Maha Oya, to jest jakieś 500 metrów. Następnie słonie wchodzą do wody, w której część ochoczo się tapla, a część trzeba polewać wodą. Można także wykupić kąpiel ze słoniem: jeden ze zwierzaków jest na tyle spokojny, że leżąc w wodzie daje się polewać i drapać szczotką. Można patrzeć na te słonie i patrzeć, nie znudzi się. Nam najbardziej podobało się spostrzeżenie, że każde ze zwierząt ma swoją własną, bardzo wyraźną osobowość i preferencje co do spędzania czasu nad wodą. Przynajmniej kilka z tych słoni naprawdę się tą kąpielą cieszyło i było to po nich widać. Były też inne, które najchętniej zostały by w ośrodku i czekały, kiedy ta wątpliwa przyjemność się skończy.

Pinnawala i wybieg dla słoni
Pinnawala i wybieg dla słoni

Samice chadzają swobodnie jako stado, ale są zabezpieczane łańcuchem na noc. Samce natomiast prowadzą indywidualnie mahauci, czyli inaczej kornakowie – opiekuni i trenerzy słoni wyposażeni w kij z hakiem. Nogi samców są skrępowane łańcuchem, także podczas kąpieli.

Po powrocie do ośrodka, słonie obsypują się na nowo piaskiem – na nic całe mycie, zdawałoby się. Dla nich jednak jest to ochrona przed słońcem i insektami. Na liczącym 10 hektarów terenie słonie chodzą na swoich wybiegach. Znajdziemy tutaj tablice edukacyjne, z których możemy dowiedzieć się wiele o życiu słoni i działaniu sierocińca, także o takich drażliwych kwestiach jak trzymanie ich w niewoli i w łańcuchach. Choć tablice ustawione są raczej tak, że jest to działalność pro forma, wręcz trzeba się za nimi rozglądać. Bilety są sprawdzane przy wejściu do właściwego ośrodka i przy rzece. W obu miejscach mamy swobodę w chodzeniu, choć przy rzece istotne są godziny kąpieli. W miejscu, gdzie pluskają się słonie można albo stać w słońcu, albo w barze z dobrym widokiem (dodatkowo płatne, trzeba coś zamówić).

Słonie w rzece
Słonie w rzece

Karmienie słoni

W określonych godzinach można wykupić karmienie słonia owocami albo młodego mlekiem. To drugie akurat było odwołane podczas naszego pobytu. Ośrodek nie oferuje przejażdżek na grzbiecie zwierząt. My skorzystaliśmy z możliwości nakarmienia słonia (i tym samym pogłaskania go). W naturze dorosły słoń indyjski je dziennie jakieś 150 kilogramów trawy i innych roślin. Trudno je więc tu przekarmić. Kupując możliwość karmienia słonia dostajemy koszyk z pokrojonymi owocami, które wsadza się słoniowi do pyska. Te są nauczone i czekają. Nasz był na tyle rozleniwiony, że nawet nie chciało mu się trąbą łapać pokarmu. Kupienie jedzenia w Pinnawali jest tańsze niż to, co oferowali ludzie przy kąpieli, a dodatkowo jest tu więcej różnych rzeczy, które faktycznie jedzą te ssaki. Zaś przy całej ceremonii dużo więcej jest gapiów niż osób karmiących.

Słonie i okolice Pinawalli wykorzystano w filmie „Indiana Jones i świątynia zagłady”
Słonie i okolice Pinawalli wykorzystano w filmie „Indiana Jones i świątynia zagłady”

Pinnawala i Indiana Jones

Przypominamy, że nas przyciągnął tu Indiana Jones. Jak pamiętamy Harrison Ford jeździł w „Świątyni Zagłady” na słoniu. Część scen ze słoniami nagrywano koło Kandy przy muzeum herbaty cejlońskiej, natomiast pozostałe ujęcia kręcono właśnie w tym sierocińcu. Przede wszystkim przejście przez rzekę Maha Oya, tę samą, w której dziś codziennie kąpią się słonie. Niestety nie udało nam się dotrzeć do informacji, w którym dokładnie miejscu były kamery. Być może wykorzystano też zdjęcia z wybiegu, ale nie udało się nam tego potwierdzić.

Z dostępnych informacji wynika, że zdjęcia kręcono w rzece Maha Oya oraz tuż przy jej brzegu, gdzie nagrywano sceny w dżungli. Niestety „Świątynia zagłady” Stevena Spielberga była raczej epizodem w sierocińcu, o którym dziś mało kto pamięta. Dla nas zaś poza filmowym miejscem, była to wspaniała okazja, by móc nakarmić słonia i przy okazji go pogłaskać. Swoją drogą oprócz Pinnawali w okolicy działa nierządowy – Millenium Elephant Foundation. Wielu przewodników i kierowców przywozi tam turystów, także dlatego, że ten ośrodek właśnie pozwala na jazdy na słoniach.

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak lankijski
Pinnawala
Szlak filmowy
Pinnawala

Hurulu Eco Park, czyli safari po lankijsku

Jedną z atrakcji planowanych podczas naszego pobytu na Sri Lance było safari, choć nawet nie braliśmy pod uwagę wówczas Hurulu. Początkowo myśleliśmy o Parku Narodowym Yala, ale nasz przewodnik zapytał, co chcemy zobaczyć w parku: słonie czy inne zwierzęta (jelenie i tak dalej). Najfajniej byłoby wszystkie, ale słonie indyjskie w naturze to coś, na czym nam zdecydowanie bardziej zależało. Zasugerował Park Minneriya, lub któryś z okolicznych. Miał sprawdzić, gdzie akurat są słonie i możliwy wjazd. Tak więc, ze względu na warunki terenowe, pogodowe i meldowaną liczbę zwierząt, wybór padł na Hurulu Eco Park, który jest dostępną dla turystów częścią rezerwatu leśnego Hurulu.

Safari w Hurulu
Safari w Hurulu

Hurulu, Minneria i Kaudulla

Tu jeszcze warto dodać jedno: Minneriya National Park, Kaudulla National Park czy właśnie Hurulu Eco Park są położone bardzo blisko siebie, dokładnie w tej samej okolicy. Hurulu  jest zlokalizowane w miejscowości Habarana. Dotarcie tu z Sigiriyi nie stanowi problemu. Można spokojnie wybierać jeden z trzech parków. Natomiast nie tylko ludzie sobie je wybierają, podobnie robią zwierzęta.Zatem z naszego punktu widzenia, wybór jednego z tych trzech parków zależał głównie od ilości zwierząt. A że akurat w Minneriyi wylały wody, słonie przeniosły się do Hurulu. Tu, podobnie jak w Tanzanii, organizatorzy safari doskonale wiedzą, gdzie akuratnie przebywają słonie. Co nie znaczy, że nie jeżdżą w tym czasie do pozostałych. W takich wypadkach warto podkreślać, że zależy nam na zwierzętach, nie na konkretnym miejscu.

Hurulu Eco Park
Hurulu Eco Park

Gdzie zobaczyć słonie na Sri Lance?

Owszem, w planie mieliśmy też inne lankijskie rezerwaty biosfery (np. Sinharaja), ale tylko jedno safari. Yala jest jednym z największych i najbardziej popularnych parków, ale nie ma w nim dużo słoni. Choć z drugiej strony podobno nie ma tam takich chaszczy, więc łatwiej wypatrzyć inne zwierzęta. Poza Minneriyą można też rozważyć Udawalawe, albo Wilpattu (ten odpadł, bo był zupełnie nie po drodze). Nam Hurulu doskonale wpasowało się w plan. Okolica zaś wygląda imponująco. Wielkie połacie cejlońskiego lasu widzieliśmy chociażby ze szczytu Sigiriyi i w otoczeniu zabytków Anuradhapury, czy zwłaszcza Polonnaruwy.

Samochód uwięziony w błocie
Samochód uwięziony w błocie

Krajobraz i zwierzęta w Hurulu

Dla nas wygląda to jak tropikalna dżungla z widocznymi chmurami parującej wilgoci unoszącymi się ponad wiecznie zielonymi liśćmi. Tak naprawdę to jest złudzenie. Większość lasów porastających wyspę Cejlon to wiecznie zielone lasy strefy suchej, czyli lasy kserofityczne. Występują one w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, gdzie temperatura jest raczej wysoka przez cały rok, ale za to opady są stosunkowo niskie, a pora deszczowa i sucha występuje nieregularnie. Takie lasy występują między innymi w Indiach, Azji południowo-wschodniej i w Brazylii.

Paw w Hurulu
Paw w Hurulu

Najciekawsze – i niestety najbardziej zagrożone – z występujących w Hurulu zwierząt to lampart lankijski, kot rdzawy (najmniejszy dziki kot w Azji), indyjski żółw gwiaździsty i oczywiście słoń. Powiedzmy sobie wprost, najważniejsze dla nas było zobaczyć słonia. Także dlatego, że ich obecność i możliwość zobaczenia da się wcześniej zweryfikować. Cóż, od tego zależy biznes przewoźników, więc dbają o wiarygodność informacji. Niestety nie da się tego powiedzieć o innych zwierzętach, je ogląda się niejako przypadkiem. Zobaczenie lamparta wymaga wiele szczęścia. Zresztą nawet słonie w Hurulu mają gdzie się schować. Jeśli nie będą akurat blisko drogi, to może być problem, by móc im się przyjrzeć.

Słonie indyjskie w Hurulu
Słonie indyjskie w Hurulu

Słonie w Hurulu

Występujący na Sri Lance gatunek to oczywiście słoń indyjski, podgatunek – słoń cejloński (Elephas maximus maximus). Udało nam się zobaczyć kilka sztuk, ale daleko to do liczebności, którą obserwowaliśmy w Tanzanii. Jak zresztą niestety jakichkolwiek innych zwierząt, wliczając w to ptaki. Spowodowane jest to niekorzystnym ułożeniem szlaku: nie tylko na samej krawędzi parku, ale i z jedną trasą, na którą pakują na raz wiele samochodów (wjazdy są o konkretnych godzinach). Nic dziwnego, że zwierzęta unikają tych okolic.

Słonica ze słoniątkiem
Słonica ze słoniątkiem

Słonie na Sri Lance

Słoń na Sri Lance to temat równie obszerny, co kontrowersyjny. Zacznijmy od faktów: zwierzęta te występują jedynie na terenach suchych, omijają lasy deszczowe i mgliste. Populacje żyją na wysokościach aż do 2000 metrów nad poziomem morza. Ich liczebność na wyspie w 2011 roku szacowano na około 5800 osobników, co jest znacznym wzrostem od roku 2007, kiedy naliczono do 3000 słoni. W pierwszych dekadach XIX wieku żyło ich natomiast 12 – 14 tysięcy. Skąd taki spadek liczebności? Oczywiście przez kłusownictwo, karczowanie lasów pod pola uprawne oraz zabijanie w obronie własnej i dobytku. Skąd mamy wzrost liczebności populacji w ostatnich latach? Zabijanie dla ciosów jest mało opłacalne, gdyż obecnie zaledwie 2% samców może poszczycić się imponującymi (a dla człowieka: wartościowymi) kłami. To także skutek przetrzebienia populacji. Gen kłów zanika  przez działania człowieka.

Słoń indyjski (Hurulu, Sri Lanka)
Słoń indyjski (Hurulu, Sri Lanka)

Drugi powód wzrostu populacji to fakt, że słonie objęte są znaczną ochroną gatunkową, ich krzywdzenie jest srogim przestępstwem. Niekiedy słonie są przesiedlane w inne rejony wyspy, by zrównoważyć ich liczbę na różnych obszarach i aby słoń w poszukiwaniu siedlisk nie wchodził rolnikom w szkodę. Co do przesiedleń, to warto pamiętać o tym, że słonie są zwierzętami silnie związanymi z miejscem. Zdarzało się, że przeniesione, powracały do swoich pierwotnych siedlisk. Jeden z takich przesiedleńców przewędrował przez miesiąc ponad 200 kilometrów, by powrócić do domu. Więcej w temacie słoni będzie też przy wpisie o Sierocińcu Pinnawala.

Słoń indyjski
Słoń indyjski

Safari w Hurulu Eco Park

W porównaniu z tanzańskim, safari w Hurulu Eco Park nie rzuca na kolana. Ryk kolumny samochodów skutecznie przepłoszył zwierzęta (choć słonie ostatecznie widzieliśmy w załóżmy satysfakcjonującej ilości). Dodatkowo podczas naszej wizyty, deszcze zamieniły część trasy w grząskie bagnisko i sporo czasu straciliśmy na wygrzebywanie się z pułapki. Ale co tu dużo mówić – atrakcja sama w sobie. Natomiast doskonale zdajemy sobie sprawę z unikalności afrykańskich safari, zwłaszcza tam, gdzie naprawdę jest dużo zwierząt do obserwowania (np. Tarangire).

Słonie w trawie
Słonie w trawie

Tak jak wspominaliśmy wcześniej, trasa po Hurulu jest dość ograniczona. Do tego parku wjeżdża się dwa razy dziennie, rano i po południu, zaledwie na kilka godzin. Kierowcy nie szukają zwierząt starając się wybierać mniej uczęszczane drogi, raczej jadą wprost po wyznaczonym szlaku. Przy słoniach, rzadziej przy  innych zwierzętach, robią się korki. Dodatkową atrakcją jest skała, na której znajduje się punkt obserwacyjny. Można wejść na nią i pooglądać okolicę. Za to w porównaniu z innymi parkami (jak Yala) Hurulu jest tańszy.

Skała z której spogląda się na Hurulu
Skała z której spogląda się na Hurulu

Jak zorganizować safari na Sri Lance?

Do Hurulu (czy Minneriyi lub innych okolicznych parków) nie da się wjechać samochodem innym niż 4×4. Zresztą utkwiwszy w błocie zdołaliśmy się przekonać dlaczego. Najczęściej bez problemu można – z pomocą hotelu czy przewodnika – umówić sobie kierowcę praktycznie dzień wcześniej, no i wybrać park, jeśli jest taka możliwość (warunki pogodowe). Natomiast trzeba się liczyć z tym, że będzie tu dużo samochodów i ludzi, a stosunkowo mało zwierząt. To nie Serengeti. Dotyczy to raczej większości parków na Sri Lance. Nie zmienia to jednak faktu, że byliśmy bardzo zadowoleni z tego safari. Słonie były (około 30 w sumie), no a same widoki są powalające. Jasne, zawsze chce się więcej, ale tu podstawowy cel, zobaczyć słonie w naturze, został osiągnięty.

Na safari w Hurulu
Na safari w Hurulu

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak lankijski
Hurulu Eco Park

Park Narodowy Tarangire, tanzańskie safari

W północnej Tanzanii znajduje się kilka parków narodowych, w tym oczywiście słynne Serengeti. Każdy z nich jest inny, specyficzny i unikalny. Dziś zajmiemy się Tarangire. Nazwa parku (czyta się przez „g”) pochodzi od rzeki Tarangire, która przez niego przepływa. Znajduje się on niedaleko Arushy, zdecydowanie bliżej niż wspomniane Serengeti czy Ngorongoro. Założono go w 1970. To co najbardziej się rzuca w oczy to olbrzymia populacja słoni. Ich jest tu naprawdę dużo. W skrócie mało ludzi, dużo zwierząt!

Młody Masaj przy granicy parku Tarangire
Młody Masaj przy granicy parku Tarangire

Park Narodowy Tarangire

Tarangire jest dość niepozornym miejscem. Nie ma tu zbyt wielu turystów, co sprawia, że jest to bardzo kameralne miejsce na safari. No i jest tu naprawdę dużo różnych zwierząt. Chyba, w żadnym innym parku w Tanzanii nie było ich aż tyle. Przynajmniej w tych, które zwiedziliśmy. Owszem w Serengeti też jest ich dużo, ale tam też przestrzeń jest większa.

Żółw lamparci (Psammobates pardalis)
Żółw lamparci (Psammobates pardalis)

W parku nie ma za bardzo miejsc, w których można rozprostować kości. Jest tylko kilka przewidzianych na pikniki. Jedno z nich, znajduje się na tyle wysoko, że można stamtąd oglądać sobie rozległe połacie parku, a także wspomnianą już rzekę.

Gnu białobrode (Connochaetes taurinus albojubatus) w parku Tarangire
Gnu białobrode (Connochaetes taurinus albojubatus) w parku Tarangire

Już sam wjazd do Tarangire sprawia niecodzienne wrażenie. Mija się wioski Masajów. Może się zdarzyć, że wokół parku czają się młodzi wojownicy wymalowani w tradycyjny sposób. Zaś czekając aż przewodnik załatwi formalności można podziwiać wystawione czaszki zwierząt, w tym także słoni.

Słoń afrykański (Loxodonta africana)
Słoń afrykański (Loxodonta africana)

Baobab
Baobab

Słonie w dużych ilościach

Jak pisaliśmy wcześniej, Tarangire to przede wszystkim dom słoni. O ile zwierzęta te dość trudno zobaczyć np. w Serengeti, tu jest ich naprawdę dużo. Trzeba by mieć bardzo dużego pecha, by ich nie spotkać. To też doskonałe miejsce, na pewną obserwację. Okazało się, że nasz przewodnik nie bał się podjeżdżać do lwów, czy innych drapieżników, jak znajdowały się blisko drogi. Ale w przypadku słoni, zwłaszcza prowadzących młode, widać już po nim było, że woli zachować ostrożność. Czasem nawet wyłączał silnik, by nie było żadnych, gwałtownych ruchów. Lepiej przeczekać, aż słoń przejdzie.

Struś masajski (Struthio camelus massaicus)
Struś masajski (Struthio camelus massaicus)

A ponieważ jest ich tu całkiem sporo, jest to też duża szansa na obserwowanie ich zachowań. Choćby sposobu w jaki jedzą trawy, które wpierw wyrywają, a następnie otrzepują z ziemi. Albo jak ściągają korę z drzew akacjowych. Skoro jesteśmy przy roślinach, to tu także rośnie wiele baobabów. Mieliśmy też szansę zobaczyć jak lwica czai się na guźca. Ostatecznie obyło się bez rozlewu krwi, gdyż guziec czmychnął, a lwicy nie chciało się za nim gonić. Normalnie na safari ogląda się spokojne zwierzęta, które się przechadzają bądź jedzą. Natomiast próba polowania to coś rzadkiego.

Zebry w Tarangire
Zebry w Tarangire

Inne zwierzęta

Nam poza słoniami, udało się tu dostrzec między innymi żyrafy, zebry, gnu, impale i inne antylopy, bawoły, strusie czerwonoskóre (podgatunek – masajski), guźce, także lwy, pawiany i koczkodany oraz mnóstwo innych ptaków, z wikłaczami i papugami na czele. Widzieliśmy też mangusty a nawet żółwia lamparciego. Zaś wśród akacji i baobabów czasem da się dostrzec też termitiery, a przede wszystkim oglądać wspaniałą sawannę.

Błyszczak rudobrzuchy (Lamprotornis superbus, z ang. Superb starling)
Błyszczak rudobrzuchy (Lamprotornis superbus, z ang. Superb starling)

Wycieczka do Tarangire formalnie trwa cały dzień, ale tak naprawdę to kilka godzin od rana do wieczora, z jedną dłuższą przerwą na lunch. Ten park to bardzo dobry wybór, gdy mamy niewiele czasu. Z Arushy da się tu dojechać w miarę szybko, a znajdywanie zwierząt nie będzie stanowiło problemu.

Guźce
Guźce

Jeśli podobał Ci się ten wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak tanzański
Park Narodowy Tarangire

Park Narodowy Jezioro Manyara, pawiany i śpiące lwy

Park Narodowy Jeziora Manyara (Lake Manyara National Parkr) został utworzony w 1960. Znajduje się tuż przy wielkim uskoku nieopodal Ngorongoro. Zajmuje tereny wokół wielkiego, płytkiego się jeziora. Park Narodowy Jezioro Manyara jest znany jako miejsce lwów śpiących na drzewach oraz pawianów, radziej słoni.

Jezioro Manyara widziane z uskoku
Jezioro Manyara widziane z uskoku

Jezioro Manyara: Park Narodowy

Nazwa jeziora pochodzi od masajskiego słowa emanyara, które określa specyficzny, występujący tu gatunek wilczomlecza. Różne źródła podają też inne dane na temat tego, czy jezioro jest słodko czy słonowodne. Właściwie najlepiej byłoby je określić jako słonawe, lub coś pomiędzy, bez wątpienia jest bardziej zmineralizowane niż typowe wody słodkowodne, ale to jeszcze nie Natron. Samo jezioro liczy sobie 231 km² i jest siódmym największym w Tanzanii. To także rezerwat biosfery od 1981. Specyficzne ułożenie parku związane jest z tym, iż znajduje się on tuż przy Wielkim Rowie Tektonicznym. Na wysokich ścianach skalnych znajdują się wodospady, zaś sam park jest pełen bujnej roślinności.

Pawian oliwkowy (Papio anubis)
Pawian oliwkowy (Papio anubis)

Koczkodan czarnosiwy (Cercopithecus mitis)
Koczkodan czarnosiwy (Cercopithecus mitis)

Jezioro Manyara: Safari wśród lwów

Jadąc w kierunku Ngorongoro znajdziemy kilka miejsc widokowych, skąd rozciąga się piękny widok na jezioro i cały park narodowy. Sam park także jest bardzo zróżnicowany. Z jednej strony znajduje się tam las równikowy, który dość szybko przechodzi w typową sawannę, a potem w tereny podmokłe. W porze suchej część jeziora. Na obszarze parku znajdują się ponadto gorące źródła.

Słoń (Park Narodowy Jezioro Manyara)
Słoń

Małpy: pawiany i koczkodany

Park również nie jest zbyt popularny wśród turystów, zwłaszcza w porównaniu do Serengeti czy Ngorongoro. Zwierząt jednak wciąż jest dość sporo. Oczywiście najbardziej w oczy rzucają się duże stada małp, w szczególności pawianów. Te potrafią się przechadzać całymi gromadami, siedzieć na drodze i nie zwracają szczególnej uwagi na turystów. Przynajmniej na pierwszy rzut oka. Są też różne koczkodany, acz widać tylko pojedyncze sztuki. Na małpy trzeba uważać, by nie kradły i nie próbowały wejść do samochodów. Na szczęście tutaj jednak najczęściej są bardziej zajęte same sobą.

Sępy
Sępy

Duże ssaki i ptactwo

Jeżdżąc po parku widzieliśmy także sporo słoni. Może nie tyle ile w Tarangire, ale wciąż zdecydowanie więcej niż w innych parkach. Są bawoły, czasem żyrafy i guźce, no i dużo ptactwa, w tym sępy, flamingi, pelikany czy warzęchy. Ilość ptactwa wodnego to coś, co zdecydowanie zapada w pamięć. Dla wielbicieli ptaków to chyba jeden z lepszych wyborów w okolicy. Zdecydowanie lepiej się je oglądało niż przy jeziorze Natron.

Pelikany
Pelikany

Warzęchy (jezioro Manyara)
Warzęchy (jezioro Manyara)

Maynara to bardzo ładny park, choć niestety w naszym odczuciu chyba najmniej wyróżniający się. Co prawda jest zróżnicowany, można też podjechać praktycznie pod samą wodę, ale raczej w porównaniu z innymi, jest raczej powtórką. Powoduje to znów to, że przybywa tu mniej ludzi (jak w Tarangire). Więc dużo łatwiej obcuje się z przyrodą. Bez wątpienia to miejsce godne rozważenia, choć wybierając między Manyarą a Tarangire chyba lepiej wybrać ten drugi. Pewnie ze względu na duże zwierzęta.

Impale
Impale

Impala zwyczajna (Aepyceros melampus)
Impala zwyczajna (Aepyceros melampus)

Jeśli podobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak tanzański
Park Narodowy Jeziora Manyara