Archiwa tagu: las

Pantanal, największe bagno świata

Jeśli chodzi o przyrodę, to Brazylia słynie najbardziej z dżungli amazońskiej, ale za równie ważną atrakcję uchodzi też wielki obszar bagienny, czyli Pantanal. Powszechnie mówi się nawet, że do Amazonii jedzie się oglądać drzewa, ale by wypatrywać zwierząt właśnie trzeba udać się na Pantanal. Jadać tam spodziewaliśmy drugiego Serengeti. Niestety, przy tak dużym obszarze można trafić różnie, zwłaszcza gdy duża jego część została zajęta przez rolnictwo.

Pantanal z lotu ptaka
Pantanal z lotu ptaka

Bagno Pantanal

Pantanal rozciąga się na przestrzeni trzech państwa: Brazylii, Paragwaju i Boliwii, gdzie tworzy słonawe laguny. W Brazylii zajmuje dwa stany: Mato Grosso i Mato Grosso do Sul (w tym drugim znajduje się największa część Pantanalu). Łącznie to obszar o powierzchni około 200 tysięcy kilometrów kwadratowych. Dla porównania powierzchnia Polski wynosi trochę ponad 313 tysięcy kilometrów kwadratowych! Nazwa Pantanal pochodzi od portugalskiego słowa pântano, które oznacza bagno. Bo tym w istocie Pantanal jest: rozległą równiną aluwialną, czyli ukształtowaną przez rzekę, okresowo zalewaną przez rzekę Paragwaj wraz z dopływami. Jest to największy na świecie tropikalny obszar podmokły. Gdy po raz pierwszy przybyli tutaj Portugalczycy, to ze względu na rozległość tego obszaru i poziom wody wzięli to miejsce za morze śródlądowe. W grze „Civiliation VI” ten obszar ukazano jako cud natury, co podkreśla przyrodniczą unikalność tego miejsca.

Sępnik czarny lub urubu czarny (Coragyps atratus) w Pantanalu
Sępnik czarny lub urubu czarny (Coragyps atratus) w Pantanalu

Biosfera Pantanalu jest bardzo zróżnicowana i doskonale zharmonizowana z warunkami i zjawiskami, jakie tutaj okresowo zachodzą. Znajdziemy tu lasy deszczowe, mokradła, tropikalne sawanny i obszary trawiaste oraz wiele obszarów rolniczych przeznaczonych pod uprawy, jak i hodowlę zwierząt. Jak się szacuje, nawet 2 tysiące z występujących tutaj gatunków roślin może zwierać substancje o znaczeniu farmaceutycznym. Życie tutaj regulują dwie pory: deszczowa i sucha. Roczna suma opadów wynosi pomiędzy 1000 a 1500 milimetrów, z czego w styczniu średnio spada 340 mm, zaś w lipcu zaledwie 3 mm deszczu. Pora mokra wiąże się z zalewaniem dużej części Pantanalu, z wyjątkiem położonych nieco wyżej obszarów (różnice wysokości mają do 70 metrów). Opady deszczu i wylewy rzek podnoszą ogólny poziom wody raczej powoli z powodu gęstej roślinności i ukształtowania terenu. Dzięki temu zwierzęta mogą bezpiecznie migrować. Natomiast w porze suchej Pantanal zamienia się w sawannę.

Jeden z kilku gatunków czapli na tym obszarze
Jeden z kilku gatunków czapli na tym obszarze

Zwiedzanie Pantanalu

Ogrom tego miejsca zdecydowanie utrudnia jego zwiedzanie. Najczęściej w Brazylii jedzie się albo do Campo Grande albo do Corumbá, względnie Cuiaba i tam albo szuka wycieczki w agencjach, albo zostaje się odebranym przez przedstawiciela, jeśli zamówiliśmy wyjazd wcześniej. Do obu miejscowości można zarówno dolecieć, jak i dojechać lokalnymi autobusami. Inne popularne miejsce to Bonito na południu. Dalej wszystko zależy od tego, czego się oczekiwało. My przyjechaliśmy z Foz do Igucu nocnym autobusem do Campo Grande, gdzie rozpoczęliśmy naszą wycieczkę. Stamtąd czekało nas kilka dobrych godzin jazdy vanem (niewygodny, ale to nie jest był problem), by potem przesiąść się na ciężarówkę i dojechać do hotelu. Znaki drogowe po drodze wyglądały naprawdę obiecująco, ukazywały różne dzikie zwierzęta, które występują na tym obszarze.

Suszące się kormorany
Suszące się kormorany

Z wycieczkami bywa różnie. W naszym przypadku hotel stanowił bazę wypadową, gdzie mieliśmy nocleg i posiłki, a stamtąd mieliśmy kilka wycieczek-aktywności dziennie, w tym wypady na mokradła czy do lasów w małych grupkach. Sam hotel był dość klimatyczny. Domki na palach. Już w czasie podróży widzieliśmy, że będzie tutaj dużo ptaków. I faktycznie: przy hotelu były karmniki, do których zlatywało ciekawe okazy. Aktywności – wycieczki na większości tego typu wyjazdów są podobne. Natomiast tu warto zaznaczyć, że w dalszej części opis będzie trochę wymieszany z oceną naszego wypadu (ta w głównej części znajduje się na końcu tego wpisu). Ich odbiór zatem jest subiektywny, wynikający tak z oczekiwań jak i doświadczeń. Patrząc na mapie to nasz hotel znajdował się kilkadziesiąt kilometrów od parku stanowego, więc założyliśmy, że to będzie nasz główny teren eksploracji, przynajmniej jeśli chodzi o te najbardziej interesujące nas atrakcje. To coś, co warto zweryfikować szukając wycieczkę do Pantanalu.

Kapibara wielka (Hydrochoerus hydrochaeris), czyli największy żyjący na świecie gryzoń
Kapibara wielka (Hydrochoerus hydrochaeris), czyli największy żyjący na świecie gryzoń

Pantanal: Nocne poszukiwanie jaguara

Szczególnie rajcowała nas możliwość zobaczenia jaguara! Występują one w tych okolicach, a w ramach pobytu mieliśmy zapewnioną nocną wyprawę na jaguara. Czekaliśmy sobie, w końcu to pierwsza nasza atrakcja w tym miejscu. Zanim się doczekamy, możemy na miejscu zapoznać się z atlasem ptaków i ryb. W przypadku jaguara oczywiście nikt nie obiecywał, że go zobaczymy, ale jest to dla nas jasne. O szansach na zobaczenie zwierząt pisaliśmy przy okazji opisów safari w Tanzanii, jak również jak działało to w parku Hurulu na Sri Lance, gdzie wybór parku był podyktowany weryfikacją aktualnego występowania zwierząt w danym rejonie.

Zimorodek upierścieniony (Megaceryle torquata)
Zimorodek upierścieniony (Megaceryle torquata)

Gdy już się ściemniło, zebraliśmy się na nocną wyprawę na jaguara. Czekał na nas samochód terenowy z przedłużoną przyczepką, znaną nam z safari w innych krajach. Przewodnik miał latarkę i bardzo silną lampę, szperacza. Wyjechaliśmy na nieutwardzoną drogą, podobną do tej, którą dojeżdżaliśmy z przystanku do naszego hotelu. Jak się okazało, to są po prostu tutejsze wiejskie drogi. Rozglądaliśmy się po okolicznych zaroślach, w których podobno czają się jaguary. Wypatrzyliśmy kilka kajmanów, w tym malutkie, a także ocelota. Mówiono nam, że są duże szanse na jaguara, wskazywały na to także tropy. Wyprawa na jaguara nie trwała zbyt długo i poruszaliśmy się tylko po tej nieutwardzonej drodze. Żadnego off-roadu, co trochę może dziwić. Jednak wtedy jeszcze nie byliśmy zrażeni.

Tukan wielki / olbrzymi / toko (Ramphastos toco)
Tukan wielki / olbrzymi / toko (Ramphastos toco)

Pantanal: Jazda konna

Drugiego dnia naszego pobytu w Pantanalu zaplanowana była przejażdżka konna. Mieliśmy się przedzierać przez mokradła i z siodła wypatrywać zwierząt. Zanim przygotowano konie, mogliśmy się rozejrzeć po okolicy rancza. Stadnie przylatywały tutaj ary błękitne albo może hiacyntowe. Oba gatunki są bardzo podobne, bez zestawienia dwóch ich nie rozpoznamy. Ten gatunek jest narażony na wyginięcie i znajduje się na liście CITES, a więc podlega międzynarodowej ochronie. Natomiast papuga Blue znana z filmu animowanego „Rio” to ara modra, endemit, który żył w Brazylii. Od ary błękitnej i hiacyntowej różni się tym, że jest całkowicie niebieska, bez żółtych miejsc. W 2019 roku organizacja BirdLife International zaraportowała, że gatunek ten prawdopodobnie nie występuje już w naturze. Obecnie w niewoli szacunkowo żyje tylko 160 osobników. W 2020 roku 50 ar modrych ma zostać przewiezione do Brazylii, by zaadaptować je do natury. Miejmy nadzieję, że introdukcja gatunku zakończy się powodzeniem.

Na koniu przez Pantanal
Na koniu przez Pantanal

Wycieczka konna po mokradłach Pantanalu to przyjemne doświadczenie. Ale ze zwierząt, to udało nam się tylko z dużej odległości wypatrzyć kilka kapibar. To jest największy na świecie gryzoń. Jednak spodziewaliśmy się, że będą one naprawdę powszechne. Coś jak góralki na safari w Tanzanii. Więc mieszane uczucia, zwłaszcza jak się szukało zwierząt. Przejażdżka to raczej atrakcja rekreacyjna i jako taka sprawdza się znakomicie. Nie trzeba umieć jeździć na koniu, właściwie poruszamy się tylko stępem, wszyscy mają kaski na głowie. No i poza typową jazdą czeka nas dodatkowa rzecz, przekraczanie wody, której było tu sporo. Czasem trzeba było nawet podnosić nogi, by się nie zamoczyć.

Karakara czarnobrzucha (Caracara plancus)
Karakara czarnobrzucha (Caracara plancus)

Pantanal: Rejsy łodzią

W planie pobytu miał się znaleźć wieczorny rejs łodzią, by szukać żyjących przy samej rzece zwierząt. Nie wyszło to dobrze z powodu pogody. Było zimno (ale tu rozumiemy, że są to sytuacje, na które nikt nie ma wpływu). Rankiem w dniu naszego wyjazdu, zorganizowano nam jeszcze jedną wyprawę łodzią na rozlewisko, by przeżyć wschód słońca. Wśród odgłosów przedświtu wyróżniały się głośne ryki kajmanów. Początkowo sądziliśmy, że to jaguary, ale przewodnik nas naprostował. Piękna była chwila, gdy przewodnik zatrzymał silnik łodzi i w pełnej ciszy czekaliśmy na wschód słońca.

Pantanal widziany z łodzi
Pantanal widziany z łodzi
Konura czarnogłowa (Aratinga nenday)
Konura czarnogłowa (Aratinga nenday)

Głosy ptaków stopniowo narastały, by wreszcie wraz z pojawieniem się życiodajnej gwiazdy, wybuchł prawdziwy zgiełk. Tym przyjemnym akcentem zakończyliśmy nasz pobyt w Pantanalu. Jeśli chodzi o pływanie na silniku, nie wyszło to tak źle, zwłaszcza jak się wspomni rzeczne safari w Madu Ganga. Natomiast znów jest to atrakcja bardziej nastawiona na rekreację. Co więcej, pływając po rzece Miranda trzymaliśmy się jedynie bardziej przepustowej części akwenu i nie odpłynęliśmy daleko od ludzkich siedlisk. Żadnego pływania między szuwarami.

Palma porośnięta przez pasożyty
Palma porośnięta przez pasożyty

Pantanal: Safari i wyjście do dżungli

Następny dzień to wiele obiecujące całodniowe safari. Liczyliśmy, że trafić wreszcie trafi się jakiś konkretny zwierzak oraz że udamy się do tego pobliskiego parku zostawiając tereny rolnicze. Park był w odległości kilkudziesięciu kilometrów, w Tanzanii pokonywaliśmy większe odległości zanim zaczęliśmy właściwe oglądanie zwierząt, to uśpiło naszą czujność. Safari na Pantanalu okazało się być niewypałem. Tak po prostu. Obiecywaliśmy sobie wiele po zdjęciach, jakimi reklamował się hotel i opisami planowanych atrakcji. Także sama świadomość tego, czym jest Pantanal narobiła nam nadziei. Jeździliśmy po wiejskich nieutwardzonych drogach pomiędzy licznymi fazendas, czyli coś w rodzaju rancz i właściwie tyle. Trudno tutaj było się spodziewać dzikich zwierząt. Jedynie ptaki dopisywały.

Spacerem przez Pantanal
Spacerem przez Pantanal

W ramach tego całodniowego wypadu mieliśmy trzy przerwy. Pierwsza był to może godzinny spacer po dżungli. Do najciekawszych obserwacji tamtego dnia był fragment lasu nieco wzniesiony ponad otaczający poziom. Dzięki temu w porze deszczowej zwierzęta znajdują tutaj schronienie. Z tego względu lokalni mieszkańcy postanowili nie niszczyć tego lasku pod pola uprawne. Przewodnik pokazywał nam różne rodzaje egzotycznych dla nas roślin i opowiadał o nich. Widzieliśmy między innymi pasożyta w rodzaju liany, który oplata drzewo-ofiarę i żywi się jego sokami. Wygląda to trochę jak obcy. Ciekawe, ale też straszne, było drzewo żyjące w symbiozie z mrówkami. I to ścisłej symbiozie. Mianowicie mrówki żyją wewnątrz gałązek drzewa, w takiej „rurce-korytarzu”. Gdy ktoś uszkodzi to drzewo, wysypują się na niego mrówki, które kąsają bardzo dotkliwie. Mrówki też spacerują nieustannie po powierzchni, w tym po liściach, gotowe napaść na każdego, kto ośmieli się choćby dotknąć drzewa! Obchodzić trzeba wielkim łukiem.

Kajman żakare (Caiman yacare)
Kajman żakare (Caiman yacare)

Druga przerwa to była przerwa obiadowa. Dłuższa, trwająca ponad dwie godziny. Owszem obiad wymagał przygotowania, czym zajął się przewodnik. Zjechaliśmy z wiejskiej drogi pod płot jakiegoś rancza, bo tam był stolik. Mieliśmy też dużo czasu, by się przejść i zobaczyć choćby tutejsze krowy. Pomijając przerwy jeździliśmy po wiejskich drogach, licząc, że może przy okazji wypatrzy się jakieś zwierze. W przypadku ptaków szanse spore.

Pirania (Pantanal)
Pirania (Pantanal)

Pantanal i Piranie

Trzecia przerwa w planie „safari” to łowienie piranii. Od samego łowienia jesteśmy daleko, ale reszcie naszej grupy sprawiło to dużo frajdy. My tylko czekaliśmy, aż ktoś (przewodnik) złowi dużą piranię, byśmy mogli się jej przyjrzeć. To trzeba oddać piranii: zęby robią wrażenie! Także siłą, z jaką ta ryba zaciska szczęki i determinacja, z jaką kłapie paszczą. Dość to straszne. Z pewnością nie chcielibyśmy się kąpać w takiej wodzie! Po zakończonym pokazie przewodnik zapytał, czy bierzemy ją na kolację. Nikt nie chciał podjąć takiej decyzji, więc pomogliśmy: pirania wróciła do wody.

Świeże owoce (Pantanal, Brazylia)
Świeże owoce (Pantanal, Brazylia)

Gdy reszta grupy łowiła piranie, my zajęliśmy się zwiedzaniem okolicy i ruszyliśmy pieszo drogą. Oprócz lasku i drzewa-mrówki to było bodaj najbardziej przyjemne w tym dniu. Aha i jeszcze kajmak z wiórkami kokosowymi na deser. Najgorsze w tym safari było to, że właściwie nie odjechaliśmy zbyt daleko od hotelu. Żadnego parku, nic. Fragment dżungli został, bo nie wszystko tu wykarczowano. Warto dodać, że takich fragmentów dżungli na tym terenie pozostało trochę. Nie są one duże, przypominają raczej nasze zagajniki, które utrzymuje się na polach.

Bydło domowe (Pantanal)
Bydło domowe (Pantanal)

Z przyczyn pogodowo-organizacyjnych wypadła nam jeszcze jedna atrakcja, pływanie z piraniami i kajmanami. Trudno nam stwierdzić jakby to wyglądało. Tu warto zauważyć, że te wszystkie atrakcje łączy jedno, mają charakter rekreacyjny, a w niewielkim tylko stopniu poznawczy.

Krajobraz Pantanalu
Krajobraz Pantanalu

Zwierzęta Pantanalu

Warto wspomnieć o zwierzętach. Pomijając ptaki najłatwiej było dostrzec kajmany. Kajman żakare (Caiman yacare) występuje tu dość powszechnie, najczęściej w wolnostojących wodach. Tych jest sporo w Pantanalu. W części, w której byliśmy, poza polami przy drogach wiejskich jest też sporo mokradeł. Tym samym gady te były dość często spotykane i faktycznie można się było nimi nacieszyć.

Ara zielonoskrzydła (Ara chloropterus)
Ara zielonoskrzydła (Ara chloropterus)

Pojedyncze zwierzęta, które widzieliśmy bardzo daleko to legwan zielony (Iguana iguana) czy tapir anta (Tapirus terrestris). Dwa razy widzieliśmy wydry olbrzymie (Pteronura brasiliensis) – inna nazwa to arirania amazońska. Wszystkie bardzo daleko, bez zooma ciężko byłoby dostrzec zwierzę, a i on niewiele pomógł. Trochę więcej kapibar, ale też niewiele. Pancerniki, mrówkojady, jaguary w ilości zero. Za to trzeba przyznać, że różnorodność i liczba ptaków w tej części Pantanalu jest zachwycająca. Są zimorodki, ary zielonoskrzydłe i ary modre/hiacyntowe. Tutaj ary są nazywana arara. Wyjaśnienie jest proste: ptaki te głośno krzyczą, zwłaszcza w trakcie lotu, wyraźne ARARA! ARARA! ARARA! Są one tutaj najbardziej hałaśliwymi ptakami, nawet jak na papugi. Do tego dochodzą też ptaki drapieżne, jak sokoły, czy karakara czarnobrzucha. Rozpiętość jej skrzydeł dochodzi o 130 cm, a waga do 1,5 kilograma. Pazury i dziób też ma niezłe.

Żabiru amerykański (Jabiru mycteria), czyli brazylijski bocian
Żabiru amerykański (Jabiru mycteria), czyli brazylijski bocian

Podsumowanie wycieczki

Co z naszym pobytem w Pantanalu było nie tak? Zdjęcia są przecież ekstra. Duża różnorodność ptaków, zieleń. Różne aktywności: rejs łodzią motorową, nocne eskapada na jaguara, przejażdżka konna, safari. Rzecz w tym, że mocno nastawiliśmy się na dziką przyrodę. Jak mogliście zauważyć nie raz, przyroda, zwierzęta to jest to, co nas bardzo pociąga w naszych wyjazdach. Mnogość dzikich zwierząt akurat tutaj nie była naszym wymysłem, ale zasugerował to opis naszego hotelu Pantanal Jungle Lodge oraz pośrednika – Pantanal Discovery. Pośrednik który nas odebrał, był bardzo przyjazny i jeszcze nas nakręcał na zwierzęta. Zresztą galerie zdjęć na stronach hotelu i agencji były pełne zwierzaków.

Modroara hiacyntowa lub ara hiacyntowa (Anodorhynchus hyacinthinus)
Modroara hiacyntowa lub ara hiacyntowa (Anodorhynchus hyacinthinus)

Na miejscu wyglądało to mega klimatycznie: hotel zbudowany na palach, zacumowane łodzie, wokół mokradła… Tylko że to taka dekoracja, bowiem za parkingiem są zwykłe domy i tam nie trzeba budować nic na palach. To teren rolniczy, gdzie pozostało niewiele ostoi dzikich zwierząt. Niestety Pantanal jest bardzo zagrożony i tego właśnie doświadczyliśmy. Nam zamiast dodatkowych atrakcji wystarczyłoby oglądanie dzikich zwierząt, nie jako dodatek jak się przypadkiem trafi, tylko właśnie jako główny cel wyprawy. Przy konieczności zaliczenia kolejnych „atrakcji” tego celu nie da się zrealizować, bo szukanie fauny wymaga czasu.

Pantanal i typowy krajobraz
Pantanal i typowy krajobraz

Do tego doszła fatalna organizacja, jeśli chodzi o dojazdy i czas. Z czterech dni, które mieliśmy tam spędzić, prawie dwa straciliśmy na dojazdach. Gdybyśmy na własną rękę je zrobili, wypadłoby to lepiej (wystarczyło wynająć samochód i dojechać z lotniska do hotelu bez przesiadek). Dodatkowo czekanie na kolejne, krótkie atrakcje, zajmowało większość dnia. Przed wyjazdem oczywiście zapoznaliśmy się z komentarzami dotyczącymi miejsca. Były dobre i bardzo dobre, wręcz pochwalne. Jednak gdy się popatrzy na gości, to większość z nich chce wypocząć, miło spędzić czas w ciekawej scenerii, a zdjęcia zwierząt to przy okazji, smartfonem, zaś przerwy spędzać w barze popijając alkohol i buszując po Internecie.

Jaszczurka
Jaszczurka

Natomiast osoby, które miały poważniejszy sprzęt fotograficzny i ewidentnie nastawiały się na safari, nie były zadowolone. Wyglądało to tak, że większość osób w ośrodku stanowili Brazylijczycy, którzy byli zadowoleni. Oni przyjechali tu na agroturystykę, by wypocząć. Natomiast poza nami była jeszcze para Francuzów i Amerykanów. Podobnie jak my, przyjechali tu oglądać zwierzęta i odbiór niestety był podobny. Pantanal miał być ważną częścią tego wyjazdu i niestety to rozczarowanie mocno rzutowało na całość.. Zwłaszcza, że musieliśmy wybierać między Pantanalem a Manaus i Amazonią. Prawie wszyscy mówią, że jeśli jedzie się oglądać zwierzęta należy wybrać Pantanal. Patrząc na ogrom całości, ewidentnie źle wybraliśmy.

Rozlewiska Pantanalu o świcie
Rozlewiska Pantanalu o świcie

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak brazylijski
PantanalRio de Janeiro

Redwood National and State Parks, lasy sekwojowe czyli Endor

Gigantyczne drzewa w „Powrocie Jedi” to nie tylko efekt bogatej wyobraźni George’a Lucasa, ale przede wszystkim sekwoje rosnące w Redwood National and State Parks. Słowo „parki” jest tu znaczące, bo jest ich kilka. W „Gwiezdnych Wojnach” zagrały trzy z nich: Humbolt Redwoods State Park i Grizzly Creek Redwoods State Park oraz Jedediah Smith Redwoods State Park. Same lasy sekwojowe to jedna z tych lokacji filmowych, do której łatwo jest dotrzeć, by poczuć klimat, ale dość trudno odnaleźć właściwe miejsca znane z filmowych kadrów. Przyroda zmienia się z roku na rok, nawet wielowiekowy las.

Sekwoje w Redwood
Sekwoje w Redwood

Lasy sekwojowe Redwood

Gigantyczne drzewa jako element sagi to coś, co George Lucas chciał umieścić jeszcze w pierwszym filmie. Tak miała wyglądać planeta Yavin (którą ostatecznie nagrywano w Tikal). Miała to też być planeta Wookieech, czyli Kashyyyk. Ten jednak zobaczyliśmy dopiero w „Zemście Sithów” (i nagrywano go w chińskim Guilin oraz tajskiej wyspie Phuket). Za to w „Powrocie Jedi” zobaczyliśmy porośnięty wielkimi drzewami księżyc Endor oraz Ewoki. Więcej na temat zmian przeczytacie tutaj.

Potężne sekwoje wieczniezielone
Potężne sekwoje wieczniezielone

Las sekwojowy kiedyś  ciągnął się w dużej części północnej Kalifornii tworząc w miarę jednorodną puszczę. Dziś jest ona poszatkowana. Stąd właśnie te ocalałe fragmenty zostały podzielone na różne parki, jeden narodowy i mniejsze stanowych. Rosną tu drzewa z gatunku sekwoja wieczniezielona (Sequoia sempervirens), czyli po angielsku redwood. W naturze te drzewa z rodziny cyprysowatych występują jedynie w Kalifornii i w Oregonie, ale zostały też posadzone choćby w nowozelandzkiej Rotorurze.

Strumyk do przejścia
Strumyk do przejścia

Sekwoje te dorastają od 60 do 100 metrów wysokości i mają średnicę pnia do 5 metrów. Zdarzają się większe okazy. Najstarsze z roślin mają nawet po 2000 lat (choć jak wiemy cyprysy potrafią rosnąć jeszcze dłużej, jak ten w Abakuh liczący sobie ponad 4000 lat). Warto też zwrócić uwagę na nazewnictwo. W języku angielskim termin sequia stosuje się częściej w odniesieniu do mamutowca olbrzymiego (Sequoiadendron giganteum), trochę innego, acz spokrewnionego z sekwoją drzewa. Dodatkowo o ile polska nazwa mówi o igliwiu, o tyle angielska – redwood – koncentruje się na kolorze drewna, które zaiste jest czerwonawe.

Pośród sekwoi
Pośród drzew

Jedediah Smith Redwoods State Park

Gdy kręcono „Powrót Jedi”, główna baza filmowców znajdowała się na północy Kalifornii, w Crescent City. Przy rzece Smith rozciąga się tam Jedediah Smith Redwoods State Park. To właśnie w tym miejscu nagrywano większość scen w plenerze. Tu zbudowano bunkier (nazwany Norman’s Log na cześć scenografa Normana Reynoldsa). Niestety większości tych miejsc nie można legalnie zobaczyć, gdyż znajdują się na prywatnym, ogrodzonym terenie. Zresztą tutaj filmowcy posprzątali po sobie scenografię bardzo dokładnie. Odległość, a tym samym wydłużony dojazd, przy małej ilości miejsc do zobaczenia sprawił, że nie dotarliśmy do tego miejsca.

Las na Endorze w „Powrocie Jedi” (Redwood)
Las na Endorze w „Powrocie Jedi” (Redwood)

Redwood i „Powrót Jedi”

Pierwsza ekipa dotarła do Crescent city 25 kwietnia 1982, przyjeżdżając bezpośrednio z Yumy. Zdjęcia trwały od 26 kwietnia do 8 maja, potem do 28 maja pozostała tu druga ekipa, która nagrywała swoją część, głównie pod tło i efekty specjalne. Zdjęcia podobno były dość kosztowne, Lucasfilm musiał na nie wydać jakieś 2 miliony USD, przy całym budżecie wynoszącym 32,5 miliona USD.

Las Redwood
Las Redwood

Grizzly Creek Redwoods State Park

Zdecydowanie bardziej na południe znajduje się cześć lasu, w której najłatwiej znaleźć miejsca będące filmowym Endorem. To Cheatham Grove Trail, czyli trasa spacerowa w Grizzly Creek Redwoods State Park. Dziś jest normalnie dostępna dla odwiedzających, można spokojnie się nią przejść. Co ważniejsze to tutaj kręcono pościg między drzewami. Filmowcy „nie wysilili się” zbytnio. Skutery śmigają dokładnie po tej trasie spacerowej. Ponieważ to przyrodnicza lokacja, a te niestety się dość mocno zmieniają po latach, trudno odnaleźć dokładne kadry z filmu. Niemniej jednak klimat filmu jest.

Zwalony pień sekwoi
Zwalony pień sekwoi

Humboldt Redwoods State Park

Dość blisko znajduje się miejsce zwane Avenue of the Giants w parku Humboldt Redwoods State Park. Tu kręciła zdjęcia druga ekipa. Warto tu pochodzić w otoczeniu tych niezwykłych drzew. Trudno jednak znaleźć dokładne lokacje z „Powrotu Jedi”. Ten teren jest trochę bardziej dziki w stosunku do Grizzly Creek Redwoods, przecinają go choćby strumienie. Wciąż jednak to niezwykłe miejsce, tak przyrodniczo jak i filmowo.

Ścieżki w Redwood
Ścieżki w Redwood

W parku Humboldta kręcono też „1000 lat po Ziemi”. Bliżej Crescent City powstał także „E.T.” Stevena Spielberga. Natomiast w innych parkach kręcono zdjęcia do „Zaginionego Świata: Jurassic Park” Stevena Spielberga, „Drzewa życia” Terrence’a Mallicka, czy „Epidemii” Wolfganga Petersena.

Trasa wśród drzew
Trasa wśród drzew
Zwalony pień
Zwalony pień

Redwood: Zwiedzanie lasu sekwojowego

W lasach sekwojowych znajdziemy też punkty informacyjne obsługujące turystów, tam można dowiedzieć się trochę więcej o lasach, drzewach czy zwierzętach i zobaczyć jak przebiegają trasy. Jest tu też całkiem sporo kempingów i miejsc biwakowych. Jak to w Stanach najwygodniejszy środek transportu to samochód. Humbolt i Grizzly Creek znajdują się na tyle blisko San Francisco, że spokojnie można je zobaczyć w jeden dzień, wracając do San Francisco późnym wieczorem. Crescent City to przynajmniej dwa dni. Trzeba też pamiętać, że po zjechaniu z autostrady trasa między drzewami jest dużo bardziej kręta, ale też jest węższa, co sprawia, że czasem mijanie samochodów jadących z naprzeciwka wymaga pewnego manewrowania. Natomiast same lasy są nie tylko przepiękną lokacją filmową, ale też prawdziwą przyrodniczą perełką, którą bez wątpienia warto zobaczyć.

Sekwoje wiecznie zielone w Redwood
Sekwoje wiecznie zielone w Redwood

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak amerykański
Redwood
Szlak filmowy
RedwoodRio De Janeiro

Ścieżka w koronach drzew w Karkonoszach

Spacerowanie między i nad drzewami, czyli tak zwany z angielska treewalk systematycznie zdobywa coraz większą popularność. Tego typu atrakcje są przede wszystkim interesującym pomysłem na połączenie obcowania z naturą, spacerem oraz edukacją. Zaś wielu ciekawostek mogą dowiedzieć się nie tylko najmłodsi. Jednym z takich miejsc jest położona w majestatycznych karkonoskich lasach Ścieżka w koronach drzew (czes. Stezka korunami stromů).

Ścieżka w koronach drzew, początek trasy
Ścieżka w koronach drzew, początek trasy

Ścieżka w koronach drzew: Spacer i edukacja

Karkonoska Ścieżka w koronach drzew znajduje się w Jańskich Łaźniach w Czechach, nieopodal polskiej granicy (przejście Lubawka lub Mała Upa) na zboczu Czarnej Góry. Ścieżka to trasa spacerowa zawieszona pomiędzy drzewami, licząca 1300 metrów. Na końcu zaś znajduje się wieża, z której możemy podziwiać okolicę.

Chodzenie między drzewami
Chodzenie między drzewami

Ścieżka w koronach drzew to nie tylko spacer pośród zieleni, ale także okazja, aby dowiedzieć się czegoś nowego o drzewach, jak również o faunie Karkonoskiego Parku Narodowego. Choćby tego, że wśród nich zaś znajduje się endemiczny gatunek ślimaka. Oczywiście jest on znacznie mniejszy, niż jego podobizny poukrywane na obszarze ścieżki.

Widok na las i góry
Widok na las i góry

Trasa wpierw wiedzie pomostem, który pnie się ku górze i widzimy drzewa z innej perspektywy, potem zaś dochodzimy do wieży. Interesujące jest także wejście do wieży – wspinaczkę zaczyna się niejako spod korzeni, a tablice informacyjne i grafiki opowiadają o warstwach gleby, procesach glebotwórczych i pedofilach. W ekologii tym terminem określa się organizmy bytujące w glebie.

Okolica jest przepiękna
Okolica jest przepiękna

Ścieżka w koronach drzew: Wieża

Punktem kulminacyjnym jest wejście na spiralną wieżę o wysokości 45 metrów. Wtedy jesteśmy naprawdę ponad koronami drzew. Mijamy zarówno młode drzewka, jak i te najstarsze, które liczą sobie około 150 lat.

Wieża widokowa (Ścieżka w koronach drzew, Czechy)
Wieża widokowa (Ścieżka w koronach drzew, Czechy)

Wszystkie napisy są po czesku i angielsku. Ale tym razem nasi południowi sąsiedzi zadbali o turystów z Polski i Niemiec. Można ściągnąć darmową aplikację, by móc przeczytać całą informację w swoim języku. Oprócz podanych wprost tabliczek, mamy tu także zadania w stylu pytanie – odpowiedź, czy  różne gry edukacyjne.

Wieża widokowa od środka
Wieża widokowa od środka

Na szczególną uwagę na ścieżce zasługuje bardzo dobry dobór tematów w stosunku do miejsca. Przechodząc obok grzybów porastających drzewa dostajemy nie tylko ich opis, ale też jest tu wskaźnik pokazujący dokładną lokację tych symbiontów na pobliskim drzewie. Niektóre z takich rzeczy idąc spokojnym spacerem można by zwyczajnie pominąć. A tak widać, że zostało to dobrze przemyślane i wypracowane.

Konstrukcja wieży widokowej
Konstrukcja wieży widokowej

Ścieżka w koronach drzew: Atrakcje dla najmłodszych

Dla najmłodszych przygotowano też dodatkowe atrakcje w postaci trudniejszych i bardziej „ekstremalnych” do przejścia fragmentów, gdzie trzeba wspierać się linami. Oczywiście jest to w pełni bezpieczne i nastawione na zabawę.

Widok ze szczytu wieży
Widok ze szczytu wieży

Trochę inaczej jest z wieżą, na której czasem czuć silniejszy wiatr. Nie tylko podmuch na twarzy, ale także to, że wprowadza on całą konstrukcję w  drgania. Może być to nie do końca komfortowe dla osób cierpiących na lęk wysokości. W każdym razie wieżę można w najgorszym przypadku ominąć. Za wieżą zlokalizowano sklep, toalety i bar.

Ścieżka w koronach drzew, trasa spacerowa
Ścieżka w koronach drzew, trasa spacerowa

Parking i dojazd

W samych Jańskich Łaźniach są trzy duże parkingi, bezpośrednio przy ścieżce jest parking P2 i na niego warto się kierować w pierwszej kolejności. Parkingi są płatne i przynajmniej na P2 można było płacić kartą (co w Czechach nie jest oczywistością). Same Jańskie Łaźnie są znane w Czechach jako kurort narciarski. Z Wrocławia samochodem jedzie się tu jakieś 2,5 godziny.

Wieża na tle gór
Wieża na tle gór

Wstęp dla osoby dorosłej kosztuje 220 koron (około 36 złotych), dla dzieci 180 koron, zjeżdżalnia jest dodatkowo płatna. Bilety można kupić też wcześniej na stronie StezkaKrkonose.

Do końca października co niedzielę odbywają się pokazy ptaków drapieżnych. Za bilety można płacić kartą.

Chodzenie między drzewami
Chodzenie między drzewami

Bilet wstępu z karkonoskiej Ścieżki koronami drzew warto zachować, gdyż uprawnia on do zniżki w wysokości 1 euro na inne podobne obiekty: Ścieżkę w koronach drzew w miejscowości Lipno nad Wełtawą (niedaleko czesko-austriackiej granicy) i w Baumwipfelpfad Bayerischer Wald (Park Narodowy Hainich, około 90 kilometrów od ścieżki w Lipnie). Ścieżkę koronami drzew można też przebyć w Słowacji w miejscowości Bachledka (to już niedaleko od Zakopanego).

Ścieżka w koronach drzew - wieża widokowa
Ścieżka w koronach drzew – wieża widokowa

My podobną ścieżkę – choć bez wieży – mieliśmy przyjemność odwiedzić w Nowej Zelandii: Redwood Treewalk niedaleko miasta Rotoura. Poniekąd częściowo podobny był też kanion Okatse w Gruzji.

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak czeski
Ścieżka w koronach drzewŚnieżka

Park Narodowy Krka, przepiękne rozlewisko

Niedaleko Szybeniku jest położony Park Narodowy rzeki Krka (chor. Nacionalni Park Krka). Został założony w 1985 roku na obszarze 109 km2 w środkowym i dolnym biegu rzeki Krka oraz fragment rzeki Čikola, obejmującym rozlewiska, bystrzyny czy skalne progi z trawertynu, na których tworzą się malownicze wodospady.

Park Narodowy Krka (Chorwacja)
Park Narodowy Krka (Chorwacja)

Rozlewisko rzeki Krka

Rzeka Krka rozciąga się po wapiennych osadach tworząc liczne wodospady. To teren pełny wspaniałej fauny i flory. Występują tu choćby endemiczne gatunki ryb, płazy, czasem gady i mnóstwo ptactwa. Jednocześnie to obszar istotny kulturowo. Pewne zabytki pochodzą nawet z czasów rzymskich.

Piękne szlaki przyrodnicze w Krka
Piękne szlaki przyrodnicze w Krka

Trasa dla turystów przebiega drewnianymi kładkami i krętymi pomostami posadowionymi na bystrzynach rzeki i przy samych wodospadach. Przy wysokim stanie wód jest to naprawdę ciekawe doświadczenie, zwłaszcza że chodzimy między lub nad terenami wodnymi,  miejscami porośniętymi bujną zielenią. Krka jest pięknym i przyjemnym miejscem na spacer, zwłaszcza gdy jest mniej ludzi.

Las i rozlewisko (Chorwacja)
Las i rozlewisko (Chorwacja)

Park Narodowy Krka i wodospad

Park Narodowy Krka jest bardzo chętnie odwiedzany przez turystów. W jednym z „jeziorek” pod wodospadem Skradinski Buk można się było kąpać do niedawna. Od czerwca 2018 władze parku wprowadziły zakaz ze względu na konieczność ochrony przyrody parku. Podczas naszej wizyty obowiązywał jeszcze tymczasowy zakaz związany z wysokim stanem wód i tym samym silnym nurtem. Ale nie był egzekwowany jakoś szczególnie i parę osób się tu kąpało. Stały zakaz już wprowadzono, więc należy liczyć się z tym, że z czasem będzie bardziej egzekwowany. Już wcześniej władze parku ograniczały możliwość kąpieli, a także liczbę turystów przebywających wokół najpopularniejszego wodospadu ustalono na maksymalnie 10000.

Żyją tu endemiczne ryby z rodzaju Leuciscus, spokrewnione z jelcami i boleniami
Żyją tu endemiczne ryby z rodzaju Leuciscus, spokrewnione z jelcami i boleniami

Nie mniej istotny jest XV-wieczny klasztor franciszkański Matki Boskiej Łaskawej na wyspie na Jeziorze Visovac. Blisko wodospadu Skradinski Buk znajdują się też pozostałości XIII-wiecznego młyna oraz XIX-wieczne zabudowania i elementy infrastruktury wodnej z tamtego okresu. Zbudowano tu pierwszą w Europie elektrownię wodną (pierwsza na świecie przy wodospadzie Niagara została uruchomiona zaledwie dwa dni wcześniej). Okazjonalnie odbywają się tutaj pokazy dawnego rzemiosła. XIX-wieczne budynki znajdują się przy głównej części parku.

Jeden z wodospadów
Jeden z wodospadów

Park rzeki Krka jest dość rozległy. Trasy spacerowe wiodą przede wszystkim w okolicach wodospadu Skradinski Buk (tam też było kąpielisko). To najdłuższy i najczęściej odwiedzany fragment tego parku, a tym samym także najbardziej rozpoznawalny.

Wodospad Krka
Wodospad Krka

Dojazd do parku

Do parku można dostać się na kilka sposobów. Najpopularniejszy to przyjechanie samochodem na parking w miejscowości Lozovac. Formalnie parking jest płatny, ale w maju jakoś nikt nie palił się do pobierania opłat. Z parkingu jeździ już bus, który podwozi nas do trasy. Można też iść tam na piechotę, ale zajmuje to trochę czasu, zaś trasa nie jest tak widowiskowa jak właściwy park. Druga opcja to statki. Te kursują po rzece Krka z miejscowości Skradin. Nimi też można dotrzeć do wspomnianego już klasztoru. Park czynny jest przez cały rok.

Las i wodospad
Las i wodospad

Bardzo wiele atrakcji znajduje się w górnej części rzeki, ale na to trzeba już poświęcić zdecydowanie więcej czasu. Są tam choćby wodospad Miljacka, czy Manojlovački, albo intrygujące jaskinie czy stanowisko archeologiczne Burnum. Jest to wspomniana wcześniej rzymska osada wojskowa. Ale jak pisaliśmy, te najbardziej charakterystyczne i najczęściej fotografowane, a jednocześnie najbardziej turystyczne to okolice Skradinskiego Buku. To spokojnie da się zobaczyć w jeden dzień i to ze sporym zapasem. Na resztę parku trzeba poświęcić kilka dni.

Widok na tarasy rzeczne
Widok na tarasy rzeczne

Zwiedzanie Krka

Park Narodowy Krka to cudowne miejsce, jedno z obowiązkowych do zobaczenia w Chorwacji. Tylko warto w miarę możliwości zaplanować wizytę tu przed Plitvicami. Tamte są dość podobne, większe i jeśli zobaczy się je jako pierwsze, to Krka może nie zrobić na nas właściwego wrażenia. Zaś przy umiejętnym dozowaniu oba miejsca dostarczą wspaniałych doznań. Ceny biletów i godziny otwarcia można sprawdzić na oficjalnej stronie parku.

Pozostałości wioski w Parku Narodowym Krka
Pozostałości wioski w Parku Narodowym Krka

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak chorwacki
Park Narodowy KrkaJaskinia Baredine

Wodospad Iguazú (Iguaçu), „Misja” i cud natury

Na granicy Brazylii i Argentyny znajduje się jeden z największych wodospadów świata – Wodospad Iguazu (hiszp. Cataratas del Iguazú, port. Cataratas do Iguaçu). To miejsce, które robi niesamowite wrażenie. Gdy żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina Delano Roosvelta, Eleonor Roosvelt zobaczyła na własne oczy ten wodospad, podobno powiedziała tylko „moja biedna Niagara”. Iguazu to nie tylko wspaniałe miejsce, ale także lokacja filmowa. By w pełni móc zobaczyć ten wodospad, należy go oglądać z obu stron. W tym wypadku nawet dumni ze swojego kraju Brazylijczycy często potwierdzają, że ta argentyńska strona robi zdecydowanie większe wrażenie.

Ostronos w Iguazu
Ostronos rudy, czyli koati (Nasua nasua)

Fenomen Iguazu

Widowiskowy zespół wodospadów Cataratas do Iguaçu położony na granicy Brazylii (20% wodospadu na swoim terytorium) i Argentyny (80% wodospadu u siebie). Dokładniej na rzece Iguaçu, która jest lewym dopływem Parany. Nazwa w języku guarani brzmi Yguasu i oznacza wielką wodę. Wodospady te znajdują się przed ujściem Iguaçu do Parany, na skraju płaskowyżu Planalto Meridional. Obszar został uformowany w wyniku gigantycznej erupcji wulkanu, która miała miejsce jakieś 130 milionów lat temu, a dziś jest tutaj twarde bazaltowe podłoże, po którym płynie Iguaçu. Naukowcy rozważali też teorię o procesach tektonicznych związanych z rozstawaniem się kontynentów Afryki i Ameryki Południowej. Wówczas również mógł powstać ten uskok, byłby jednaj o jakieś 70 milionów lat starszy.

Wodospad Iguazú (strona argentyńska)
Wodospad Iguazú (strona argentyńska)

Indiańskie legendy o powstaniu Iguazu

Indianie Guarani (należą oni do grupy Tupi), rdzenni mieszkańcy tej okolicy mają oczywiście swoją własną historię. Według nich, pewne bóstwo miało poślubić piękną kobietę o imieniu Naipí. Ona miała jednak innego wybranka serca: Tarobá, dzielnego wojownika. I jak to w takich opowieściach bywa, uciekła wraz z kochankiem w canoe. Niedoszły boski małżonek wpadł w gniew i rozdzielił rzekę na dwoje, tworząc wodospad, w który wpadli uciekinierzy i zostali skazani na spadanie w nieskończoność siedząc w czółnie. Do dziś wersji tej historii zachowało się kilka. Czasem imiona bohaterów brzmią Naipu i Toroba. W jednej z wersji dziewczyna miała być oddana w ofierze bóstwu M’boi (olbrzymiemu wężowi), tam też na koniec Naipu została zamieniona w skałę, a Toroba w palmę. Zaś wersja bardziej szczęśliwa dla kochanków mówi o tym, że Naipu utraciła wzrok, Toroba zaś wznosił modły do bogów, zaś pierwszą rzeczą, którą zobaczyła dziewczyna, był właśnie ta niesamowita katarakta.

Gardziel Diabła (Iguazu, Argentyna)
Gardziel Diabła (Iguazu, Argentyna)

Odkrycie wodospadu Iguazu

Dla Europejczyków wodospad odkrył hiszpański konkwistador Álvar Núñez Cabeza de Vaca w 1541 roku. Tutaj zresztą przebiegał spór o wpływy terytorialne Portugalii i Hiszpanii. Został on zarysowany w niezapomnianym filmie Rolanda Joffé z 1986 roku – „Misja”. Do samego filmu jeszcze wrócimy. Natomiast Iguazu znajduje się nie tylko w dwóch krajach, ale również w dwóch parkach narodowych. Ze strony brazylijskiej jest to Parque Nacional do Iguaçu, który wraz z argentyńskim Parque Nacional Iguazú zostały wpisane w połowie lat 80. na listę UNESCO.

Wodospad Iguaçu, czy raczej kompleks wodospadów, ma długość 2 kilometrów i składa się z niemal 300-stu progów skalnych. Tworzą się w ten sposób bajeczne kaskady, którymi średnio przepływa 1 756 metrów sześcienny wody na sekundę! Ryk spadającej wody słychać z odległości 20-stu kilometrów. Największa z kaskad to Diabla Gardziel (lub Diabelska Gardziel), po hiszpańsku Garganta del Diablo. Woda spada tutaj z wysokości 82 metrów i podobnej szerokości. Tędy przechodzi granica Brazylii z Argentyną.

Diabelska gardziel
Diabelska gardziel

Strona brazylijska (Iguaçu)

Podziwianie wodospadu Iguaçu wiąże się z przejściem niedługiej trasy, która jest nieustannie zraszana przez niesioną wiatrem wodę. Ludzi jest tutaj naprawdę wielu, w tym wycieczki, co utrudnia dotarcie do tarasów i mostków widokowych. Widok takiej niesłychanej naturalnej formacji wynagradza wszystko! Tarasy są tutaj sprytnie zaaranżowane: wodospad można podziwiać bardziej z góry lub niemal z poziomu kotła. Dużą atrakcją jest możliwość przejścia drewnianym pomostem i obejrzenia wodospadu z różnych stron.

Szlak po stronie argentyńskiej (Iguazu)
Szlak po stronie argentyńskiej (Iguazu)

Po przejściu przez kasę biletową zostajemy obszukani przez lokalnych ochroniarzy. Są nimi ostronosy rude (Nasua nasua), zwane też koati. Niech Was nie zwiedzie jego pluszowe physis. Ten pokrewny szopom zwierzak jest drapieżnikiem o naprawdę mocnych szczękach i ostrych zębach. Potrafi pogryźć za batonik lub kanapkę! Będziemy mogli go zobaczyć po stronie argentyńskiej. Blisko wodospadu do robienia zdjęć używaliśmy kamery GoPRO ze względu na jej wodoodporną obudowę. Tutaj naprawdę było mokro. W spadającą wodę można wpatrywać się naprawdę długo, jest w niej coś hipnotyzującego!

Diabelska gardziel (Iguazu)
Diabelska gardziel

Ułatwienia i dodatkowe atrakcje

Strona brazylijska jest dość dobrze zorganizowana i zdecydowanie bardziej turystyczna. Po przejściu przez bramę kierujemy się do autobusów, które przewożą nas bliżej wodospadu. Są trzy przystanki. Pierwszy na którym wysiadają ci, którzy chcą skorzystać z dodatkowo płatnej atrakcji, czyli oglądania wodospadu z poziomu wody na pokładzie pontonu. Drugi to miejsce, gdzie zaczyna się właściwy szlak. Trasa długa nie jest, niezbyt wymagająca, ale jest tu trochę schodów do pokonania. Trzeci zaś to albo przystanek powrotny albo ten dla leniwych lub osób mających problemy z poruszaniem się. Tu znajduje się winda, którą można zjechać na dolny poziom i zobaczyć najważniejszą cześć.

Największy problem strony brazylijskiej to ilość ludzi, którzy znajdują się na szlaku, nie rozchodzą się, przez co czasem trzeba czekać i to trwa. Oprócz windy są tu także schody, gdy próbowaliśmy się do nich dopchać (idąc z dołu), musieliśmy przeciskać się przez kolejkę turystów czekających na windę. Po minięciu wejścia do windy dalej już było przyjemnie i luźno.

Park Narodowy Iguazú
Park Narodowy Iguazú

Jeśli chodzi o łodzie czy rafting, można z nich też skorzystać ze strony argentyńskiej, ale zauważyliśmy, że po brazylijskiej jakby było tego więcej. Można wykupić sobie rejs łodzią motorową do kotła wodospadu, tak blisko spadającej wody, jak się tylko da. Albo co fajniejsze – rafting. Niestety taki spływ działa do pewnej godziny i ponieważ wcześniej tego nie widzieliśmy i zbytnio gonił nas czas, to przegapiliśmy tę atrakcję. Szkoda, może kiedyś. Poza raftingiem można tu też wynająć przejażdżkę (mini safari) po dżungli lub załapać się na lot helikopterem.

Wodospad Iguazu - Argentyna
Wodospad Iguazu – Argentyna

Strona argentyńska (Iguazú)

Zgadzamy się z tymi Brazylijczykami, którzy twierdzą, że strona argentyńska robi większe wrażenie. Przypomnijmy, że Argentyna ma prawie 80% powierzchni wodospadów i właśnie z powodu wielkości zwiedzanie terenu parku jest bardziej urozmaicone, a turyści są bardziej rozproszeni. I jest i po prostu mniej, zwłaszcza jeśli chodzi o wycieczki. Owszem, przy Diabelskiej Gardzieli spotkamy wiele osób, ale potem szlaki są dłuższe, dziksze i ludzie tak nie przeszkadzają.

Widoki ze strony argentyńskiej (Iguazu)
Widoki ze strony argentyńskiej

Pierwsza ciekawa rzecz to przejazd kolejką turystyczną. Pełni ona rolę podobną jak autobus po stronie brazylijskiej. Tu mamy jednak tylko dwa istotne przystanki: pierwszy to szlaki, drugi Gardziel. W tym wypadku warto zacząć od tego drugiego (i ostatniego), a potem przejechać się do pierwszego. My podczas jazdy zostaliśmy zagadnięci przez kilku młodych Argentyńczyków, którzy poczęstowali nas yerbą. Ten krótki wypad do Argentyny sprawił, że chętnie tam kiedyś wrócimy, ludzie sprawiali wrażenie bardziej otwartych i gościnnych niż Brazylijczycy.

Po wyjściu z pociągu czekały na nas ostronosy. Zawsze głodne, zawsze stadem.

Diabelska gardziel (Iguazu)
Diabelska gardziel

Gardziel Diabła

Największa z kaskad to Diabelska Gardziel, po hiszpańsku Garganta del Diablo. Wodospad ma wysokość 82 metry i podobną szerokość. Tędy przechodzi granica Brazylii z Argentyną, ale to też wspaniały punkt obserwacyjny. Droga do Gardzieli Diabła wiodła drewnianymi pomostami zamocowanymi tuż nad poziomem szeroko rozlanych wód rzeki Iguazu. Nie było tutaj zbyt wielu ludzi, więc spacer był dużo spokojniejszy, można było nacieszyć się oszałamiającym krajobrazem. Gardziel oczywiście robi olbrzymie wrażenie. Zaś do przejścia mamy kilka szlaków – krótki Circuito Superior, dłuższy Circuito Inferior (normalnie jego częścią jest prom, którym przepływamy na wyspę i oglądamy wodospad z innej strony, niestety promy były w naszym przypadku chwilowo zamknięte) oraz Macuco, czyli prowadzący przez las deszczowy.

Iguazú
Iguazú

Park narodowy Iguazu w Argentynie jest duży, naprawdę można dobrze pochodzić i cieszyć się przepiękną przyrodą. Urzekają nie tylko wielkie wodospady, ale także wiele mniejszych, do tego dochodzi las deszczowy i całkiem sporo różnych zwierząt. Pomijając oczywiście ostronosy, jest dużo ptaków, trochę żółwi, małp i kajmanów. Oprócz tego pająki i piękne motyle, które chętnie siadały na ludziach. Przyciągał je pot – chętnie pobierały sól ze spoconych dłoni. Zwiedzający podawali sobie motyle z ręki do ręki, a na koniec trafiały do dzieci. Są także boleśnie kąsające mrówki. Trzeba na nie uważać. Żeńska część naszej wyprawy postanowiła napełnić butelkę wodą z poidełka. Nie zwróciła uwagi, że wokół chodziło dużo czarnych mrówek. Po chwili były na stopach, na nogach, nawet pod ubraniem. I tak przez kilka godzin sypała mrówkami.

Alternatywna forma zwiedzania wodospadu
Alternatywna forma zwiedzania wodospadu

Uwaga na dzikie zwierzęta

Wracając jednak do ostronosów, tych jest dużo po obu stronach wodospadu i żebrzą u turystów. Wbrew nazwie, te szpiczaste nochale wcale nie są ostre. Są ruchliwe i raczej miękkie, ale to nie znaczy, że zwierzęta te są całkowicie bezpieczne. Tablice ostrzegawcze przed nimi są po obu stronach parku. Nie tylko napisy, ale też zdjęcia, co potrafią zrobić. Widzieliśmy z jaką siłą zatrzaskuje się zębata paszcza na woreczku z prowiantem i uwierzcie, nie chcielibyście, by była to Wasza ręka.

Wodospad Iguazú
Wodospad Iguazú

O tym, że kajman może być niebezpieczny chyba nie trzeba nikogo przekonywać. Ale tu występuje jeszcze jedno zwierzę, którego akurat nie dane było nam uświadczyć i raczej unika miejsc pełnych ludzi, acz czasem zdarza mu się pojawić na szlaku. To jaguar. Szanse na spotkanie go są niewielkie, ale jednocześnie są znaki i opisy, które mówią jak się zachować. Jest nawet krótki poradnik, co zrobić gdyby przypadkiem się go zobaczyło, warto go przyswoić, bo jest dobry także w przypadku spotkania wielu innych drapieżników:

Wodospady Iguaçu - widok ze strony brazylijskiej
Wodospady Iguaçu – widok ze strony brazylijskiej


– nie biec! Ucieczka uruchomi tryb polowania
– nie kucać! Będziesz wyglądał w sam raz na jeden kęs
– nie zbliżać się, by zrobić zdjęcie! Lepiej kupić teleobiektyw
– nie karmić! Bo oprócz ręki, zje i resztę
– można obserwować, ale z dystansu
– należy trzymać się w grupie.

Iguaçu
Iguaçu

Muzeum po stronie brazylijskiej

W części argentyńskiej mamy też więcej miejsc z jedzeniem oraz małe muzeum. W nim zobaczyliśmy eksponaty związane z kulturą Guarani i eksploracją wodospadów, oraz oczywiście biotopem. Naszą uwagę przykuło czółno, dobrze nam znane z filmu „Misja”. Guarani nadal żyją w tej części Brazylii i Argentyny, a także w pobliskim Paragwaju i dalszej Boliwii. Warto wspomnieć, że to oni jako pierwsi zaczęli używać yerba mate.

Iguaçu
Iguaçu

Wodospad Guairá (nieistniejący)

Warto dodać, że w pobliżu, przy granicy Brazylii i Paragwaju, istniał jeszcze większy wodospad Guairá, którego średni przepływ wody był największy na świecie i wynosił 13 309 metrów sześciennych na sekundę. To prawie osiem razy więcej niż w Iguaçu! Szum spadającej wody niósł się na odległość 32 kilometrów. Aż do 1982 roku wodospad Guairá był dużą atrakcją turystyczną. W 1982 roku zbudowano zaporę na rzece Parana – wówczas największą na świecie, dziś prześciga ją tylko Zapora Trzech Przełomów. Poziom wody został wyrównany, progi zalane, zaś przepływ wody wykorzystano do wytwarzania prądu w elektrowni wodnej.

„Misja” i wodospad Iguazu
„Misja” i wodospad Iguazu

Iguazu i „Misja”

Co ważne – na rzece i wodospadach Iguaçu i na rzece Paraná po stronie brazylijskiej, argentyńskiej i najmniej paragwajskiej, kręcono film Roland Joffé „Misja”: z 1983 roku z poruszającą muzyką Ennio Morriconiego. Film opowiada o misji jezuitów w XVII wieku na terenach zamieszkanych przez Guarani. Nawracając plemię na wiarę katolicką, chcieli ich uchronić tym samym przed łowcami niewolników. Tu warto pamiętać, że misje jezuickie nawracały Indian na katolicyzm, ale jednocześnie nie poddawano ich europeizacji, wręcz przeciwnie: zachęcano ich do zachowywania własnych tradycji. Jednocześnie w tle rozgrywa się spór polityczny między Portugalią i Hiszpanią o wpływy na tym obszarze, a także o status Indian i ich ziem.

Trasa po stronie brazylijskiej
Trasa po stronie brazylijskiej

Wiele scen w filmie „Misja” była kręcona na wodospadach w Argentynie. Możemy je zobaczyć jako tło w czołówce filmu. Gardziel Diabła jest także w scenach z obroną misji u Indian Guarani, gdzie z krawędzi spada canoe wojowników. Co ważniejsze, tutaj lokacja ta gra samą siebie.

Iguaçu
Iguaçu
„Moonraker”, czyli James przed wodospadem Iguazu
„Moonraker”, czyli James przed wodospadem Iguazu

Iguazu i „Moonraker” (James Bond, 007)

Wodospad Iguazu oraz rzeki Iguazu i Parana znalazły się także w filmie „Moonraker”.Pościg łodziami motorowymi odbywa się na wodach tych rzek, zresztą baczny widz zauważy, że wciąż płyną tą samą drogą. Wreszcie do Gardzieli Diabła wpada motorówka z Buźką na pokładzie. Jak wiemy, ten szczęśliwie przeżył. James Bond jak zwykle miał dodatkowy gadżet, który pozwolił mu przelecieć nad wodospadem. Plenery związane z pościgiem na wodzie nagrywano najpierw w Manaus (Amazonka), potem na rzece Parana (warto pamiętać, że to było jeszcze przed budową tamy), a dopiero na koniec mamy rzekę i wodospad Iguazu. A żeby było ciekawiej, te piramidy w dżungli, które widzimy w filmie, to gwatemalski Tikal. Ujęcia z rzeki oczywiście trudno odnaleźć przez zmieniającą się roślinność. W Gardzieli Diabła widać, że podczas kręcenia filmu było więcej wody.

„Moonraker”, czyli James Bond przelatujący nad wodospadem Iguazu
„Moonraker”, czyli James Bond przelatujący nad wodospadem Iguazu
Iguaçu
Iguaçu

Iguazu i Indiana Jones

Kolejna wielka produkcja wykorzystująca te wodospady to „Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki”. Akcja filmu dzieje się w Amazonii, bohaterowie wyruszają z peruwiańskiego Iquitos w kierunku wybrzeża, ale filmowcy tam nie dotarli. Zdjęcia na rzece kręcono właśnie w Iguazu, choć w montażu zmieniono trochę kolejność. Indiana Jones i jego ekipa przepływają przez trzy katarakty (czwartą widać w tle), w tym Gardziel Diabła, która w filmie stanowi ostatnią przeprawę. Gdyby naprawdę tak spływać wodospadem w dół, byłaby pierwszą do pokonania. Ale fakt, jest największa, a emocje w kinie trzeba stopniować, więc zwyczajnie to zamieniono.

Wodospad Iguazú
Wodospad Iguazú
„Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki” oraz wodospad Iguazu
„Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki” oraz wodospad Iguazu

Iguazu i inne filmy

Wodospad pojawił się także w marvelowskiej „Czarnej panterze”. Tam jednak zdjęcia zostały komputerowo poprawione i pełni tylko rolę tła w fikcyjnym afrykańskim państwie Wakanda. Noszą nazwę Warrior Falls. Iguazu widać też w filmie „Miami Vice” Michaela Manna. Też są tylko i wyłącznie dekoracją. Przy nich znajduje się willa bossa narkotykowego Montoyi. Doskonale widać tu Diabelską Gardziel, a całość udaje Paragwaj.

Park Ptaków
Park Ptaków

Park Ptaków w Foz do Iguaçu

Blisko wejścia do brazylijskiego parku narodowego, w odległości którą dość łatwo pokonać pieszo, znajduje się jeszcze jedna atrakcja. Parque das Aves, czyli Ogród ptaków. Jest to rodzaj ogrodu zoologicznego, w którym opieką otacza się ptaki z atlantyckiego lasu deszczowego. Park narodowy Iguaçu jest częścią tego niesłychanie ważnego, ale i bardzo zagrożonego obszaru leśnego. Słowo opieka jest tu dość istotne, bowiem w Parque das Aves znajdują schronienie ptaki zagrożone utratą siedlisk, a także ptaki odzyskane z niewoli: przemytu, czy nielegalnego posiadania. Stąd poza lokalnym ptactwem można tu czasem zobaczyć choćby afrykańskie papugi żako.

Monstera
Monstera

Parque das Aves powstawał od końca 1993 roku jako rezultat wieloletniej pasji małżeństwa Anna-Sophie Helene i Dennisa Croukamp. W listopadzie 1993 roku kupili oni 16-sto hektarową działkę zaraz przy Parku Narodowego Iguaçu i rozpoczęli budowę. Co ważne, postanowili na tej działce nie ścinać żadnego drzewa, ale każde z nich włączyć w tworzone woliery i wybiegi. Pierwszy opierzony mieszkaniec, odzyskany z niewoli, przeprowadził się tutaj w 1994 roku, tym samym rozpoczynając działalność ośrodka.

Tukan toko / Tukan wielki (Ramphastos toco)
Tukan toko / Tukan wielki (Ramphastos toco)

Zwiedzanie Parku Ptaków

Droga zwiedzania w Parku Ptaków wygląda właśnie na taki fragment lasu deszczowego, dzięki czemu mamy relaks i naukę w jednym. Obecnie w Parque das Aves znajduje się ponad 1300 osobników z ponad 130 gatunków ptaków atlantyckiego lasu deszczowego. Około połowy z nich pochodzi z przemytu, nielegalnej hodowli i odzysku od nieodpowiedzialnych właścicieli. Ze względu na stan niektórych nie da się ich łatwo zwrócić naturze. Tu mają dobrą opiekę i warunki choć trochę udające te naturalne. Bardzo lubimy tego rodzaju miejsca, w którym możemy zapoznać się fauną i florą danego obszaru. Jest to bardzo pouczające, a widząc tak fajnie zrealizowany ogród ptaków, tym bardziej nam się podoba.

Park Ptaków
Park Ptaków

Ptaków jest tu mnóstwo, choćby tukany toko, te najbardziej kojarzone. Inny z rodziny tukanów, jakiego zobaczyliśmy, to arasari czarnogłowy. Brzydszy kuzyn. Mogliśmy też próbować zrobić zdjęcia kolibrom, te nie dość, że małe, ukryte w kwiatach to jeszcze szybko się ruszają. W Parque das Aves są nie tylko ptaki, ale również kilka gadów znalazło tutaj mieszkanko. Jest także motylarnia. No i papugi. Nie może też braknąć ar, w tym można zobaczyć arę błękitnoskrzydłą, zielonoskrzydłą, araraunę i arę modrą. W Parqe das Aves była duża woliera, w której ary latały swobodnie i można było pośród nich spacerować Szczególne wrażenie robiły niskie przeloty grupy tych pięknych ptaków! Na koniec z arami można było zrobić sobie zdjęcie, oczywiście stojąc pod drzewem na którym siedzą.

Ara araruna
Ara araruna (Ara ararauna)

Jak dotrzeć i poruszać się w okolicy Iguazu

Od strony brazylijskiej dobrą bazą wypadową jest miejscowość Foz do Iguaçu. Są dwa sposoby dostania się do niej z Rio de Janeiro: albo autobusem, ale jest to długa podróż albo samolotem. My skorzystaliśmy z tej drugiej opcji. Lotnisko znajduje się stosunkowo blisko Parku Narodowego i to jest problem, gdyż jest dalej od miasta. Zostaje nam transport lokalny, czyli autobusy albo taksówki. W teorii Uber, w praktyce licząc na niego mocno się zawiedliśmy. Bez problemu działa w samym Foz, ale okolice lotniska lub jeszcze bardziej parku nie są lubiane przez kierowców, więc ich tutaj nie ma za wielu.

Iguaçu
Iguaçu

Mając więcej czasu w Foz można przejść przez most na rzece Parana i zobaczyć Paragwaj, a dokładniej Ciudad del Este. Główna alejka za mostem jest dość mocno turystyczna i żyje z tego, że ludzie przechodzą na drugą stronę. Druga popularna miejscówka to monument na granicy Paragwaju, Argentyny i Brazylii, w miejscu gdzie Iguazu łączy się z Paraną. Analogiczne atrakcje są po stronie argentyńskiej i paragwajskiej. Trzeci to tama, ale tam już trzeba dojechać. Po stronie argentyńskiej znajduje się miejscowość Puerto Iguazú, acz przejście graniczne pozwala właściwie pominąć to miasteczko i pojechać wprost do rezerwatu. Natomiast mając więcej czasu w Argentynie można spróbować wybrać się do pozostałości po dawnych jezuickich misjach, jak choćby San Ignacio Mini.

Ara zielonoskrzydła (Ara chloropterus)
Ara zielonoskrzydła (Ara chloropterus)

Zwiedzanie wodospadu Iguazu

Na zwiedzanie części argentyńskiej potrzeba 5 do 7 godzin (ten czas może się jeszcze wydłużyć, gdy otwarta będzie cała trasa). Jak doliczy się dojazd to właściwie prawie całodniowa wyprawa. Owszem, jeśli ktoś chce zobaczyć tylko Diabelską Gardziel to może ten czas skrócić. Z Foz do Iguaçu kursuje tu autobus do Puerto Iguazú i tam można się przesiąść, ale również można wynająć kierowcę w agencji lub taksówkarza. W przypadku autobusu należy liczyć się z tym, ze trzeba wysiąść na granicy i zabrać się kolejnym tej samej linii.

Cześć brazylijska powinna zająć nam 2 do 3 godzin. Idealnie można ją połączyć z Parkiem Ptaków (od niego warto zacząć, bo potem przyjeżdżają wycieczki i robi się tłoczno). Tu też spokojnie można rozważyć rafting. Znów jednak trzeba brać poprawkę na dojazd. Warto odwiedzić strony parków (argetnyński, brazylijski) w celu weryfikacji godzin otwarcia, cen biletów, względnie sprawdzenia dodatkowych atrakcji. Przez pewien czas w obu parkach działała zniżka na wejście do tego samego parku następnego dnia (bilet był 50%), można też było zwiedzać park w nocy.

Iguaçu
Iguaçu

Jeśli spodobał Ci się wpis, polub nas na Facebooku.

Szlak argentyński
Wodospad Iguazu
Szlak brazylijski
Wodospad Iguazu
Szlak filmowy
Wodospad Iguazu